2024’te Türkiye’de Sosyal Koruma Harcamalarında Belirgin Artış
2024 yılında Türkiye’de sosyal koruma harcamaları, bir önceki yıla kıyasla yüzde 84,1 oranında artış göstererek 4 trilyon 964 milyar 532 milyon liraya ulaştı. Bu rakamın yüzde 98,2’si, 4 trilyon 875 milyar 751 milyon lira ile sosyal koruma yardımlarını içeriyor.
Emeklilere ve yaşlılara en yüksek sosyal koruma yardımı yapıldı; bu kalem için ayrılan bütçe 2 trilyon 276 milyar 594 milyon lira oldu. Hastalık ve sağlık bakımı harcamaları ise 1 trilyon 528 milyar 756 milyon lira ile ikinci sırada yer aldı.
Sosyal koruma harcamalarının Gayrisafi Yurt İçi Hasıla (GSYH) içindeki payı, 2024 itibarıyla yüzde 11,1 olarak belirlendi. Sosyal koruma yardımlarının GSYH içindeki payı ise yüzde 10,9 seviyesinde gerçekleşti.
Risk ve ihtiyaç grupları açısından bakıldığında, emeklilere ve yaşlılara yapılan harcamalar, yüzde 5,1 oranıyla en büyük paya sahip. Bunu, yüzde 3,4 ile sağlık bakımı harcamaları ve yüzde 1,1 ile dul ve yetim yardımları takip ediyor.
Yardımların yüzde 11,3’ü şartlı olarak sunulurken, şartlı yardımlar içerisinde en büyük payı yüzde 51,2 ile aile ve çocuk yardımları aldı. Bunun ardından yüzde 19,3 ile engelli ve malul yardımları, yüzde 12,3 ile sağlık bakımı yardımları geliyor.
Sosyal koruma yardımlarının büyük bir kısmı nakdi olarak sağlanmakta; bu yardımların yüzde 62,5’i nakit olarak verilmiştir. Nakdi yardımların yüzde 74,2’sinin emekli ve yaşlılara yapıldığı gözlemleniyor. Dul ve yetim yardımları yüzde 16,1, aile ve çocuk yardımları ise yüzde 4,1 oranında katkıda bulunuyor.
Sosyal koruma gelirlerinin kaynakları incelendiğinde, devlet katkılarının yüzde 41,8, işveren sosyal katkılarının yüzde 29,4 ve bireylerin sosyal katkılarının ise yüzde 21,6 düzeyinde olduğu tespit edildi.
2024 yılı itibarıyla sosyal koruma kapsamında emekli, dul, yetim ve engelli maaşı alan kişi sayısı 17 milyon 477 bine yükseldi. 2023 yılında bu sayı 16 milyon 893 bin olup, yüzde 3,5’lik bir artış göstermiştir. Sosyal koruma yardımı alan toplam kişi sayısı ise 2024’te 18 milyon 344 bine ulaşarak önemli bir artış kaydetmiştir.
Sosyal koruma harcamaları, sosyal yardımlar, idari masraflar ve diğer harcamalardan oluşmakta ve altı ana kategori üzerinden yürütülmektedir: emekli-yaşlı, dul-yetim, engelli-malul, aile-çocuk, işsizlik ve sosyal dışlanma.
