Küresel Tekstil Sektöründe Sürdürülebilir Dönüşüm Hız Kazanıyor
Yener Karadeniz / İstanbul
Küresel tekstil ve hazır giyim endüstrisi, sürdürülebilir üretim ve döngüsel ekonomi yatırımlarını artırmaya devam ediyor. Bu alandaki gelişmeleri derinlemesine inceleyen Global sürdürülebilir tekstil kuruluşu Textile Exchange, son yayımladığı “Textile-to-Textile Recycled Fiber” raporunu kamuoyuyla paylaştı. Raporda, tekstil atıklarının yeniden elyafa dönüştürülmesine dair global kapasite ve 2030 yılına kadar beklenen değişimlere ışık tutuldu.
Raporun öne çıkan verilerine göre, 2025 yılında geri dönüşüme uygun toplam 10 milyon ton atığın 7 milyon tonu üretim atıklarından, 3 milyon tonu ise kullanım ömrünü tamamlamış ürünlerden oluşacak. 2030 yılında ise bu miktarın 15 milyon tona çıkması, üretim atıklarının 9 milyon ton, tüketici sonrası atıkların ise 5-6 milyon ton seviyesine ulaşması bekleniyor. Bu değişiklik, sadece 5 yıl içinde tekstil atıklarıyla ilgili geri dönüşüm potansiyelinde yaklaşık %50’lik bir artış olacağı anlamına geliyor.
Raporda dikkat çeken bir diğer bulgu ise geri dönüşüme uygun atık miktarı ile bu atıklardan üretilebilecek elyaf miktarı arasındaki uçurum. 2025 yılında 10 milyon ton geri dönüştürülebilir atıktan sadece 1-1,5 milyon ton elyaf üretimi yapılabileceği tahmin ediliyor. 2030’da ise bu rakamın 3-5 milyon ton seviyesine çıkması öngörülüyor. Böylece, sektörün üretim kapasitesinin 5 yıl içinde 2-5 kat artması bekleniyor.
Geri Dönüşüm Stratejisinde Değişim Gerekiyor
Raporda ayrıca geri dönüşüm stratejilerinde bir değişim gereksinimi vurgulandı. Geri dönüştürülmüş polyester üretiminde ağırlıklı olarak kullanılan hammaddelerin büyük bir kısmının plastik şişelerden elde edildiği tespit edildi. Ancak bu durum, tekstil endüstrisinde gerçek anlamda bir kapalı döngü modeli oluşturmadığına dikkat çekildi. Gıda ve içecek sektöründeki ambalaj geri dönüşümü hedeflerinin artması, plastik şişe kaynaklı hammaddelere erişimi zorlaştırabilir. Bu nedenle, sektörün kullanım ömrünü tamamlamış giysileri ve üretim sırasında ortaya çıkan atıkları yeniden elyafa dönüştüren sistemlere yönelmesi gerektiği ifade edildi.
Türkiye’ye özel bir bölüm bulunmayan rapora göre, Türkiye Giyim Sanayicileri Derneği (TGSD), Türkiye’de her yıl yaklaşık 708 bin ton tekstil atığı oluştuğunu ve bu atıkların elyafa dönüştürülmesiyle 1 milyar dolarlık ekonomik değer yaratıldığını belirtti. Tüketici sonrası tekstil atıklarının geri dönüşümünde karşılaşılan mevzuat engelleri dikkat çekti. Mevcut geri dönüşüm süreçlerinin büyük bir kısmında plastik şişelerin kullanıldığı kaydedildi. Textile Exchange’in araştırması, tekstil geri dönüşümünün büyümesinin önündeki tek engelin hammadde bulunabilirliği olmadığını ortaya koydu. Geri dönüşüme uygun atıkların çoğunun mevcut teknolojilerle elyafa dönüştürülemediği, bu durumun da farklı elyaf türlerinin ayrıştırılmasındaki zorluklar ve süreçlerdeki malzeme kayıplarıyla ilgili olduğu belirlendi.
Avrupa Yeniden Yapılanıyor, Türkiye İlerleme Bekliyor
Araştırma sonuçlarına göre, tekstilden tekstile geri dönüşüm pazarındaki en önemli büyüme alanının polyester olacağı öngörülüyor. 2030 modellemesine göre polyester atık işleme kapasitesinin 7,5 milyon tona, pamuk geri dönüşüm kapasitesinin ise 2,7 milyon tona ulaşması bekleniyor. Naylon için 900 bin ton, insan yapımı selülozik elyaflarda 140 bin ton ve yün için 150 bin tonluk kapasite tahmin ediliyor. Bu süreçte en yüksek büyümenin Asya bölgelerinde gerçekleşeceği belirtiliyor. Türkiye’nin ise bu alanda alacağı kararlar, sektörün geleceği açısından büyük önem taşıyor.
