Kayseri’de Şeker Sektörünün 100. Yılı ve Gelecek Beklentileri Gözler Önüne Serildi
Geçtiğimiz hafta, Kayseri’de Kayseri Şeker’in ev sahipliğinde gerçekleşen Pancar Festivali-Panfest 2026 etkinlikleri kapsamında, şeker sektörünün geçmişi, bugünü ve geleceği masaya yatırıldı. Etkinlik, Agro TV iş birliğiyle 1-3 Eylül tarihleri arasında gerçekleştirildi. Ben de programa katılarak, burada yaptığım konuşma ve sektördeki güncel gelişmeleri değerlendirme fırsatı buldum.
Bu yıl Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk sanayileşme adımlarından biri olan şeker fabrikalarının kurulumunun üzerinden tam 100 yıl geçti. Ancak bu önemli yıll dönümünün yalnızca Türkiye Şeker Fabrikaları tarafından 8-10 Nisan tarihlerinde düzenlenen “100. Yılında Şeker Sektörü Sempozyumu ve Çalıştayı” ile gündeme gelmiş olması dikkat çekici. Kayseri’deki Panfest 2026’da konuşma yapmam istendiğinde, bu tarihi dönüm noktasını “100. Yılda Şeker Sektöründe Güncel Gelişmeler” başlığı altında irdelemeye karar verdim.
Konuşmalar öncesi, şekerin tarihi ve Türkiye şeker sanayisinin 100 yıllık serüvenine dair önemli bilgileri paylaşmak gerekiyor.
Şekerin Tarihçesi: Hindistan’dan Dünyaya Yayılışı
Şekerin hikayesi, Hindistan’daki şeker kamışı ile başlamakta. İlk defa milattan sonra 7. yüzyılda Hindistan’dan dünyaya yayılan şeker, Venedik üzerinden Avrupa’ya ulaşmayı başarmıştır. 15. yüzyılda Amerika’nın keşfiyle birlikte bu kıtaya, Kristof Kolomb’un şeker kamışı fideleri götürmesi, şekerin Amerika’da hızla yayılmasına neden oldu. Zamanla şeker, dünya genelinde tanınan bir ürün haline geldi.
Tatlandırıcı Talebi ve Üretim Bilgileri
Dünya genelinde tatlandırıcılar, kalorili ve kalorisiz olmak üzere iki ana kaynaktan sağlanmakta. 2025-2026 sezonunda dünya şeker üretiminin yüzde 78,4’ü şeker kamışından, yüzde 21,6’sı ise şeker pancarından elde edilecek. Türkiye’nin de dahil olduğu 15 ülke, dünya şekerinin yaklaşık yüzde 80’ini üretirken, Türkiye, pancar üretimi açısından önemli bir konumda bulunmakta.
Türkiye’de Şeker Sanayisinin Tarihçesi
Türkiye’de şeker sanayisi, Cumhuriyet’in ilk yıllarında tamamen ithalatla karşılanmaktaydı. Ancak Mustafa Kemal Atatürk’ün öncülüğünde başlatılan sanayileşme hamleleriyle, 1926 yılında faaliyete geçen Alpullu Şeker Fabrikası, ülkenin yerli şeker üretimi için ilk adım oldu. Atatürk’ün liderliğinde birçok şeker fabrikası açılarak ülkenin kendi şeker ihtiyacını karşılaması hedeflendi.
Özelleştirme ve Şeker Yasası Değişiklikleri
2001 yılında kabul edilen Şeker Yasası, sektörü derinden etkiledi. Kota uygulaması ve nişasta bazlı şeker üretimi gibi konularda önemli değişiklikler yapıldı. İlerleyen yıllarda birçok şeker fabrikası özelleşerek, kamu mülkiyetinde daha az fabrika kalmış oldu.
Gelecek Beklentileri ve Sorunlar
Bugüne geldiğimizde, 2026-2027 sezonu için Türkiye’de 21,4 milyon ton şeker pancarı üretim taahhüdü bulunmakta. Ancak şeker sektörü, çözülmesi gereken birçok sorunla karşı karşıya. Üreticilerin fiyat beklentileri ve yüksek yoğunluklu tatlandırıcıların sektördeki etkileri, sektörün geleceği açısından kritik konular arasında yer alıyor.
Sonuç olarak, Kayseri’deki etkinlikte ele alınan meseleler, şeker sektörünün tarihini, güncel durumunu ve gelecekteki problemlerini daha iyi anlamamıza yardımcı oldu. Üreticilerin seslerinin dinlendiği, sektör temsilcileriyle iletişim kurma imkanı bulduğumuz bu tür etkinliklerin önemi, her geçen gün artmakta.
