ABD-Çin Teknoloji Çekişmesi: Çip İhtilafları ve Casusluk İddiaları
ABD’nin 2019 yılında Huawei’ye karşı uyguladığı yasaklar, son yıllarda ABD-Çin teknoloji savaşını derinleştirirken, bu rekabetin merkezi çip endüstrisi haline geldi. İki ülke arasındaki çip ve ham madde ihracatı yasakları çerçevesinde, casusluk ve hırsızlık iddiaları gündemi sarsmaya devam ediyor.
ABD Adalet Bakanlığı, iki Çin vatandaşı Chuan Geng ve Shiwei Yang’ı, yapay zeka destekli grafik işlem birimleri (GPU) ihraç etme suçlamasıyla mahkemeye sevk etti. İddialara göre, bu şahıslar Ekim 2022 ile Temmuz 2025 arasında, Nvidia’nın en güçlü çiplerinden biri olan H100 GPU’larını izinsiz bir şekilde Çin’e gönderdi.
Tayvan’da da benzer bir durum yaşanıyor. Tayvanlı savcılar, dünyanın en büyük çip üreticisi Taiwan Semiconductor Manufacturing Co’dan (TSMC) teknolojik ticari sırların çalındığı gerekçesiyle üç kişiyi gözaltına aldı.
H100 Çipleri Neden Bu Kadar Önemli?
H100 GPU’ları, büyük dil ve görüntü modellerinin geliştirilmesinde hayati bir rol üstleniyor. Bu çiplerin, GPT-4 gibi büyük model eğitiminde ve bilgisayarlı görü ile doğal dil işleme alanlarında kullanıldıkları biliniyor.
Rekabet Ortamı Giderek Kızışıyor
Nvidia CEO’su Jensen Huang, ABD ve Çin’in yapay zeka çipi pazarında başabaş bir yarış içinde olduğunu belirtti. Huang, Huawei’nin yapay zeka çip üretiminde ABD’li şirketler için ciddi bir rakip haline geldiği konusunda uyardı. Huawei, son aylarda, Nvidia’nın çiplerine rakip olması beklenen yeni H910C çipinin örneklerini bazı teknoloji firmalarına göndererek sipariş almaya başladı.
Piyasa Değeri: ABD’nin Üstünlüğü
Çip ve yarı iletken şirketleri arasındaki piyasa değeri analizinde, ABD’nin fark yarattığı görülüyor. ABD’li Nvidia, yaklaşık 4,4 trilyon dolarlık piyasa değeri ile listenin başında yer alırken, Broadcom ve AMD gibi diğer önemli oyuncularla birlikte altı ABD firması, çip endüstrisinin ilk onunda yer alıyor.
İlgili bir rapora göre, 2025’te yarı iletken üretim hacmi açısından zirvede Tayvan bulunacak. Bu ülkeyi, Güney Kore, Japonya, ABD ve Çin takip ediyor.
Ham Madde Bağımlılığı Sorunu
Çip üretiminde kullanılan ham maddelerin büyük çoğunluğunun Çin’den geldiği gerçeği, ABD’nin stratejik planlarını zorlaştırıyor. Avrupa Endüstri Derneği’nin verilerine göre, yarı iletkenlerde kullanılan galyumun yüzde 80’den fazlası Çin’de üretiliyor; bu durum, ABD’nin bağımlılığını artırıyor.
Yerli Üretim için Adımlar Atılıyor
ABD, çip yatırımlarını yerel düzeye çekmek için somut adımlar atmaya başladı. 2022’de kabul edilen "Çip ve Bilim Yasası" ile yurt içindeki yarı iletken üretimini artırmayı hedefliyor. Bu kapsamda, Tayvanlı TSMC, Arizona’da 100 milyar dolardan fazla bir yatırım yapmayı planlıyor.
ABD, bu yatırımlarla çip üretiminde uluslararası etki alanını genişletmeyi umuyor.
