El Nino Etkileri: Küresel Gıda Fiyatlarında Yükseliş ve İnsan Sağlığı Üzerindeki Tehditler Araştırılıyor
Pasifik Okyanusu’ndaki sıcak su anormallikleri, yalnızca denizlerde değil, aynı zamanda dünya genelindeki tarım alanları, limanlar ve emtia piyasalarında da derin etkiler yaratma potansiyeline sahip. Meteoroloji uzmanlarının bildirdiğine göre, El Nino fenomeninin güçlenmesi bekleniyor ve 2026’nın sonbahar-kış döneminde oldukça güçlü bir olayla karşılaşma ihtimali yüzde 90’ın üzerinde. Özellikle Ekim-Aralık döneminde, 1950’den bu yana görülmüş en güçlü El Nino olaylarından biri yaşanma olasılığı ise yüzde 75 seviyesini buluyor.
Küresel tarım stratejileri danışmanlık şirketi Beroe, El Nino’nun uzun bir süre sürmesi durumunda, gübre kıtlığı, yükselen enerji maliyetleri ve jeopolitik gerilimlerin birleşerek küresel gıda emtia fiyatlarında yüzde 14-16’lık bir artışa neden olabileceğini öne sürdü. Bu etkilerin buğday, mısır, pirinç, kahve, şeker, kakao, soya ve palm yağı gibi temel ürünlerde belirginleşmesi bekleniyor. Bunun yanı sıra, gübre, enerji maliyetleri, navlun ve biyoyakıt politikalarının da ciddi şekilde etkilenmesi muhtemel. Fiyat baskısının 2028 yılına kadar devam etmesi öngörülüyor.
Kakao Üzerindeki Baskı Artıyor
Hava koşullarına en duyarlı tarımsal ürünler arasında kakao, şeker, kahve ve bitkisel yağların öne çıktığını belirten Beroe, kısa vadede en yüksek tedarik riskinin kakaoda olduğunu ifade etti. Özellikle Batı Afrika’daki aşırı yağışlar, hastalık baskıları ve zayıf ürün gelişimi, El Nino etkisiyle birleşerek kritik büyüme döneminde üretim risklerini artırabilir.
Şeker Pazarında Bölgesel Tehditler
Şeker pazarı ise daha çok yerel risklerle karşı karşıya. Hindistan’daki muson yağışları, stoklar ve etanol üretimine yönelen şeker kamışı arzı, fiyatları etkileyebilirken, Brezilya, küresel ihracat için daha güçlü bir arz temin ediyor. Palm yağında ise baskının 2027’de artması bekleniyor. Malezya ve Tayland’daki zayıf üretim, yaşlanan plantasyonlar ve biyodizel talebi, fiyat görünümünü etkileyecek ana faktörler arasında.
Tahıllarda Eş Zamanlı Arz Şokları Bekleniyor
Tahıl piyasasında ise durum karmaşık. ABD ve Brezilya’daki olumlu üretim beklentileri mısır arzını rahatlatırken, Avrupa’daki verim endişeleri bölgesel fiyat artışlarına neden olabilir. Uzmanlar, El Nino’nun küresel bir gıda kıtlığı yaratmasından çok, ürün ve bölge bazında eş zamanlı arz şokları ve sert fiyat hareketlerine yol açmasının daha olası olduğunu vurguluyor.
Gıda Lojistiği Tehlike Altında
Etkiler yalnızca tarımsal üretimle sınırlı kalmayacak. Kuraklık, nehir ve kanal taşımacılığını olumsuz etkileyerek lojistik maliyetlerini artırabilir. Panama Kanalı’ndaki geçiş kapasitesindeki düşüş ise gıda ve emtia ticareti için ek bir risk oluşturuyor. Enerji fiyatları ve biyoyakıt politikaları, soya yağı, kolza yağı ve palm yağı gibi ürünlerde hava koşullarından bağımsız olarak yeni fiyat baskıları yaratmaya devam ediyor.
Aşırı Hava Durumunun İnsan Üzerindeki Etkisi Kaygı Verici
El Nino’nun ekonomik etkilerinin ötesinde, aşırı sıcaklıkların insan sağlığına ciddi tehditler oluşturabileceği uyarısı da yapıldı. University of Chicago bünyesindeki Climate Impact Lab araştırmacıları, 2026 Haziran-2027 Şubat dönemindeki sıcaklık etkileri nedeniyle 451 bin ek ölüm yaşanabileceği öngörüsünde bulundu. Ortaya çıkan raporda, karasal bölgelerde sıcaklıkların normalin üzerine çıkması ve aşırı sıcak günlerin sayısının yüzde 44 artması bekleniyor. En yüksek ek ölümler Nijerya’da 31 bin 400, Endonezya’da 19 bin 300 ve Sudan’da ise 17 bin 600 olarak hesaplandı. Filipinler, Vietnam, Tayland ve Kamboçya gibi diğer bölgelerde de 19 bin 400 ek ölüm tahmin ediliyor. Hindistan ve Pakistan için de endişeler artmakta.
