Petrol Piyasasında Kısa Sürede Sert Dalgalanma!
Petrol piyasası, sadece bir gün içerisinde dikkat çekici bir yön değişimi yaşadı. Suudi Arabistan’ın Hürmüz Boğazı’na alternatif olarak bulunan Doğu-Batı Petrol Boru Hattı’nı yeniden devreye alması, Brent petrol fiyatlarının 100 doların altına düşmesine neden oldu. Ancak Orta Doğu’daki risklerin yeniden fiyatlanması, bu kayıpların hızlıca geri alınmasına yol açtı.
23 Eylül tarihinde Brent petrol, 3,83 dolar ve yüzde 3,86 artış göstererek 103,08 dolardan işlem gördü. Fiyat, gün içinde 97,91 dolara kadar gerilemesine rağmen, 103,86 dolara ulaştı. Böylece gün içinde en düşük ve en yüksek değerler arasında yaklaşık 6 dolarlık bir fark oluşmuş oldu.
Yeni işlem gününün başlangıcında Brent petrolün 102-103 dolar aralığında hareket ettiği gözlemleniyor.
Diplomatik Beklentiler ve Petrol Fiyatları
Petroldeki bu beklenmedik dönüşün arkasında, piyasanın Orta Doğu’daki diplomatik süreçlere dair yeni beklentileri bulunuyor. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’ndaki konuşmasında ABD’ye karşı direneceklerini belirtirken, bir gün önceki normalleşme beklentilerini zayıflattı. Ancak Pezeşkiyan, diplomatik bir çözüme de açık olduklarını ifade etti.
Bu durum, piyasanın iki zıt gelişmeyi aynı anda fiyatlamaya başlamasına yol açtı. Bir yandan diplomatik temasların ihtimali ve Suudi Arabistan’ın alternatif petrol hattının devreye girmesi bulunurken, diğer yandan bölgede kalıcı bir anlaşmaya ulaşılamamasının yarattığı arz riskleri piyasanın üzerinde etkili.
Boru Hattı Yeniden Aktif Ama Sorunlar Bitmedi
Petrol fiyatlarını aşağı çeken önemli gelişmelerden biri, Suudi Arabistan’ın doğudaki petrol sahalarını Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu limanına bağlayan Doğu-Batı Petrol Boru Hattı’nın devreye alınması oldu. Bu hat, Hürmüz Boğazı’nı kullanmadan günlük 7 milyon varil taşıma kapasitesi ile Kızıldeniz’e petrol aktarımına olanak tanıyor.
Ancak boru hattının yeniden çalışır duruma gelmesi, tam kapasiteye ulaşacağı anlamına gelmiyor. Hasar gören pompa istasyonlarının onarımı yüzünden, kapasitenin tamamen toparlanmasının haftalar alabileceği ifade ediliyor. Hürmüz Boğazı üzerinden geçen tanker trafiğinin sürekli düzeyde normale dönmemesi, alternatif rotaların küresel petrol arzındaki riskleri tamamen ortadan kaldırmasına yetmeyebilir.
Stok Artışı ve Yükselen Fiyatlar
Petrol fiyatlarındaki artış, ABD’den gelen arz verilerine rağmen gerçekleşti. ABD Enerji Enformasyon İdaresi, 23 Eylül’de açıkladığı verilere göre 18 Eylül haftasında ticari ham petrol stoklarının 423,4 milyon varilden 426,4 milyon varile çıktığını bildirdi. Normal şartlarda stok artışları piyasada arzın güçlendiğine işaret eder ve fiyatları aşağı çekebilir. Ancak son günlerde jeopolitik riskler, stok verilerinden daha fazla etkili oldu.
Bu durum, kısa vadede petrol piyasasında temel arz-talep faktörlerinin yanı sıra Hürmüz Boğazı, Suudi Arabistan’ın ihracat kapasitesi ve ABD-İran ilişkilerinden gelecek haberlerin de fiyatlar üzerinde belirleyici olmaya devam edeceğine işaret ediyor.
Türkiye’de Akaryakıt Riski Yeniden Gündemde
Brent petrolün 100 doların üzerine çıkması, Türkiye için de önemli bir risk oluşturuyor. Ülkenin enerji ihtiyacının büyük bir kısmı ithalatla karşılanıyor, bu nedenle petrol fiyatlarındaki artış, döviz kuru ve uluslararası benzin motorin fiyatlarıyla birlikte akaryakıt maliyetlerini yukarı çekebiliyor.
Ancak Brent petrolündeki fiyat hareketleri, pompa fiyatlarına doğrudan aynı oranda yansımıyor. İç piyasadaki fiyatlamada uluslararası ürün fiyatları, döviz kuru ve mevcut vergi yapısı gibi etkenler belirleyici oluyor. Eğer petrol fiyatları kalıcı bir şekilde 100 doların üzerinde kalırsa, enerji ithalat maliyetleri ve ulaşım giderleri üzerinden enflasyon için yeni bir risk alanı ortaya çıkabilir.
Önümüzdeki günlerde fiyatların yönünü belirleyecek en önemli faktör ise, Hürmüz Boğazı’ndaki tanker trafiğinin normalleşme süreci ve Suudi Arabistan’ın alternatif ihracat hattının tam kapasiteye ulaşma hızı olacak.
