Yatırım Fonu Krizi Derinleşiyor: Aracı Kurumlar Hisse Satışına Yöneliyor
ŞEBNEM TURHAN
Yatırım fonu krizinin etkileri, finans dünyasında derin yaralar açmaya devam ediyor. Kredili işlemler için bono ihraç eden aracı kurumların itfa tarihleri yaklaşırken, 3.2 milyar lirayı bulan çeşitli vadelerde yapılacak bonoların en büyük müşteri grubu olan para piyasası fonlarında talep düşüşü gözlemleniyor. Bu durum, uzmanların uyarısına göre, aracı kurumları hisse satışına yönlendirebilir ve Borsa İstanbul’da yeni bir baskının oluşması söz konusu olabilir.
Geçtiğimiz hafta, Borsa İstanbul, likidite krizi nedeniyle zor günler geçirirken, düzenleyici ve denetleyici kurumların müdahaleleri devam etti. Sermaye Piyasası Kurulu, geri alım işlemlerinde sınırlamaları kaldırmasının ardından, şirketlerden gelen pay geri alım bildirimleri hız kazandı. Bu durum, borsada negatif hisse sayısını azaltarak endeksler üzerinde destek sağladı. Ancak, 7 portföy yönetim şirketinin tasfiyeye alınan 131 şirketinde hisse değerlerinde olumsuz gelişmeler yaşandı. Buna rağmen, BİST100 endeksi gün içerisinde olumlu bir seyir izlerken, halka arz endeksi en kötü performans gösteren endeks olarak dikkat çekti.
Kısa Vadeli İtfa Takibi
Piyasalardaki toparlanma çabalarına rağmen, hisse fiyatlarındaki keskin düşüşler reel sektörde teminat sorunlarına yol açarken, bu durum aracı kurumlar üzerinde de olumsuz etkiler yaratıyor. Piyasa uzmanlarının aktardığına göre, aracı kurumların en önemli gelir kaynağı olan kredili işlemlerdeki bono ihraçlarında sorunlar meydana gelmeye başladı. Para piyasası fonları, söz konusu bonoların en büyük alıcılarıyken, fon krizinin beraberinde getirdiği çıkışlar ve yatırımcıların içerik sorgulamaları, itfalarda sorun yaşanabileceği uyarısını gündeme getiriyor.
Şu an itibarıyla itfa edilmek üzere 124 bono ihracı bulunmakta ve bunların toplam büyüklüğü 3 milyar 193,7 milyon lira seviyesine ulaşmış durumda. Bu ay içerisinde vadesi dolacak bonolar olduğu gibi 2027 tarihli bonolar da mevcut. Para piyasası fonlarındaki talep azalması, aracı kurumların elindeki hisseleri satmak zorunda kalmalarına neden olabilir. Bu durum, Borsa İstanbul’da yeni bir satış dalgası yaratma riski taşıyor. Uzmanlar, bu itfalarda bankacılık sektörünün devreye girmesi olasılığını değerlendirmekle birlikte, makroihtiyati önlemler nedeniyle bankaların aracı kurumlara kredi sağlama konusunda yeterli olamayabileceğine dikkat çekiyor.
Kredi Kullanan Hesap Sayısı Artıyor
Türkiye Sermaye Piyasası Birliği verilerine göre, bu yıl ağustos sonu itibarıyla kredili işlem hacmi 129.2 milyar lira olarak kaydedilmişken, kredi kullanan hesap sayısı 46 bin 81’e ulaştı. TSPB verilerine göre, kredi sözleşmeli yatırımcı sayısı ise 652 bin 377 olarak bildirilirken, yatırımcı başına kredi hacmi 2.8 milyon lira seviyesine çıkmış durumda.
Yatırımcı Başına Kredi Hacmi Rekor Kırdı
Ağustos 2023 itibarıyla elde edilen bu veriler, yılın en yüksek yatırımcı başına kredi hacmi düzeyine işaret etmektedir. 55 aracı kurumda, kredi kullanan yatırımcıların mevcut olduğu gözlemlenirken, Ocak 2023’ten bu yana kredi kullanan yatırımcı sayısında en yüksek seviyeye ulaşıldığı ortaya çıkmıştır. Ayrıca, yatırımcı başına düşen kredi hacminin da tarihi bir zirveye çıktığı görülmektedir.
Bu durum, teminat tamamlama çağrılarını da artırmış durumda. Takasbank verilerine göre, bu haftanın ilk işlem gününde teminat tamamlama çağrısı 1.13 milyar lirayı bulurken, önceki gün bu rakam 589.8 milyon liraya gerilemiş durumda.
Sadece aracı kurumlar değil, Sermaye Piyasası Kurulu da bir portföy yönetim şirketine işlem başlatmışken, bu şirketin iştiraki olan yatırım bankasının 50 milyar liralık bir ihraç yaptığı ortaya çıktı. Uzmanlar, bu ihraçların itfasında yaşanacak herhangi bir sıkıntının, pay piyasasında yeni baskı yaratabileceği beklentisini taşıyor.
