Suudi Arabistan Ekonomisi Krizle Yüz Yüze: Güvenlik Endişeleri ve Borsa Düşüşü
Suudi Arabistan, savaştan kaynaklanan büyüme ve çeşitlenme çabalarının gölgesinde yeni zorluklarla karşı karşıya. Hürmüz Boğazı’ndaki yaşanan sıkıntılar petrol ihracatını kısıtlamaya devam ederken, ülkenin havaalanlarına yönelik art arda gerçekleştirilen saldırılar, krizin boyutunu daha da derinleştirdi. Riyad’daki Kral Halid Uluslararası Havalimanı’na düzenlenen Husi saldırılarında en az 12 kişi hayatını kaybederken, 300’den fazla kişi yaralandı ve bu durum, ekonomik toparlanma sürecini endişe verici bir şekilde etkiledi.
Borsa Tarihinin En Düşük Seviyesinde
Suudi Arabistan borsasının gösterge endeksi TASI, geçtiğimiz günlerde başlayan düşüşlerle yılın en düşük seviyesine geriledi. Ülkenin önde gelen bankalarından Saudi National Bank ve enerji devi Saudi Aramco hisselerinde kayıplar dikkat çekti.
Petrol Gelirleri Tehdit Altında
Savaşın ilk dönemlerinde yüksek petrol fiyatları ve alternatif ihracat yolları sayesinde kayıplarını sınırlayabileceği umudunu taşıyan Suudi ekonomi, Hürmüz Boğazı’ndaki sorunlar ve boru hattına gerçekleştirilen saldırılarla zorlu bir döneme girdi. Şubat ayındaki günlük 10,9 milyon varil düzeyinden, ağustos ayında 6,2 milyon varile gerileyen petrol üretimi, ihracat kapasitesini ve uzun vadeli petrol gelirlerini tehdit ediyor.
Havaalanlarına yapılan saldırılar, turizm ve diğer sektörler üzerindeki etkileriyle de endişeleri artırıyor. Uçuşların aksaması, seyahat uyarıları ve artan sigorta maliyetleri, iş dünyasının hareketliliğini kısıtlarken, potansiyel yatırım kararlarını da erteletebilir.
Yatırımcı Güvenine Büyük Darbe
Suudi Arabistan’ın 2030 Vizyonu, ülkenin petrol dışı sektörlerini büyütme ve uluslararası yatırım merkezine dönüşme hedeflerine dayanıyor. Ancak Riyad ve Abha havaalanlarına yönelik tekrar eden saldırılar, ulaşım güvenilirliği ve iş yapma koşulları hakkında soru işaretlerini artırdı. Planlanan uluslararası etkinliklerin uçuş iptalleri ve katılımcıların güvenlik kaygıları ile olumsuz yönde etkilenmesi bekleniyor.
Uzmanlar, önümüzdeki süreçte piyasalarda üç ana göstergenin izleneceği görüşündeler: petrol üretimi ve ihracatının normale dönüş hızının yanı sıra, hava ulaşımındaki aksaklıkların kalıcı olup olmayacağı ve yabancı yatırımcıların planlarını değiştirip değiştirmeyeceği. Güvenlik riskinin kontrol altına alınması, ekonomik toparlanma beklentilerini yeniden canlandırabilir; aksi takdirde saldırıların genişlemesi ülkenin risk primini artırıp yatırımları olumsuz etkileyebilir.
Büyüme Tahminlerinde Sert Düşüş
Hürmüz Boğazı’ndaki ve diğer hedeflere yönelik saldırıların, Suudi Arabistan’da beklenenden daha büyük bir ekonomik daralmaya yol açabileceği tahmin ediliyor. Arab Gulf States Institute, reel gayri safi yurtiçi hasılanın (GSYİH) 2026 yılında yüzde 6,5 oranında daralabileceğini öngörmüş durumda. Tahmin, petrol üretimindeki olumsuz görünüm ve petrol dışı büyümenin daha zayıf olacağı beklentilerine dayanıyor.
Petrol Dışı Büyümenin Geleceği Tehlikede
Suudi Arabistan’ın ekonomik dönüşüm programı; turizm, havacılık, eğlence, spor organizasyonları ve uluslararası yatırım etkinliklerini ön plana çıkararak petrol dışı büyümeyi desteklemeyi amaçlıyor. Ancak havaalanlarına yönelik artan saldırılar ve seyahat uyarıları, bu sektörlerin ihtiyaç duyduğu güven ve erişilebilirliği tehdit ediyor. Uçuşların aksaması ziyaretçi sayısını azaltırken, şirketlerin seyahatleri ertelemeyi tercih etmesi sosyal ve ekonomik etkinliklerin potansiyel kazancını ciddi oranda düşürebilir.
