Küresel İmalat Sektöründe Beklentiler ve Türkiye’nin Durumu
Küresel imalat sektörü son dört buçuk yılın en güçlü toparlanma dönemini yaşarken, Türkiye imalatı 30 ay boyunca büyüme eşiğinin altında kalmaya devam ediyor. Finera’nın yayınladığı rapora göre, dünya genelinde imalat PMI endeksi Eylül ayında 52,3’ten 53,0’a çıkarak son 55 ayın en yüksek seviyesine ulaştı. Türkiye’nin imalat PMI’ı ise aynı dönemde 48,1’den 47,9’a gerileyerek 50 eşik değerinin altında 30. ayını tamamlamış oldu.
Türkiye’nin ana ihracat pazarlarının durumunu gösteren İSO endeksi ise Ocak 2024’ten beri artış göstererek 50’nin üzerinde kalmaya devam etti. Ancak bu veriler, dünya genelindeki talep artışının Türkiye’de sipariş, üretim ve yatırımlara dönüşmediğini ortaya koyuyor. Ayrıca, maliyet baskıları zayıf talep ortamında giderek artış gösteriyor.
Küresel Talep Güçlü, Ancak Sınırlı
Küresel toparlanmanın detayları ise genel algının aksine, S&P Global’in verilerine göre, yatırım malları ile tüketim malları arasında kayda değer bir ayrışma olduğunu ortaya koyuyor. Almanya’da yatırım malları yeni siparişleri 59,2 ile güçlü bir seviyede iken, tüketim mallarında ise bu rakam 40,1 ile derin bir daralmayı ifade ediyor. Birleşik Krallık’ta yatırım malları üretimi 61,0, ara mallar ise 47,6 seviyesinde. Tabloda dikkat çeken nokta, bu durumun yapay zeka altyapısı ve savunma harcamaları gibi unsurlar ile fiyat ve tedarik endişeleri ile stok alımları arasında bir bağlantı oluşturduğu.
Fransa ve İtalya’da da benzer bir durum söz konusu; her iki ülkede PMI 50’nin üzerinde olsa da yeni siparişler linelinde bir düşüş gözlemleniyor. Özellikle ABD, iç pazar gücüyle daha kuvvetli bir görünüm sergiliyor.
Türkiye’nin İhracat Siparişleri Endişe Verici
Eylül ayındaki veriler, Türkiye için kritik öneme sahip yeni ihracat siparişleri göstergesinin 46,6’ya gerilediğini gösteriyor. Almanya (54,2), Çin (53,8) ve Japonya (55,6) gibi ülkelerle kıyaslandığında Türkiye’nin bu alanda önemli bir kayıp yaşadığı açıkça görülüyor.
Eylül ayında Türkiye’deki PMI, yeni siparişler 46,9’a ve üretim 47,6’ya gerileyerek, imalat sektörünün genel gidişatını olumsuz etkiledi. Ancak istihdam endeksi 47,6’ya yükselirken, imalat sektörünün büyük bir kısmında istihdam hala azalmaya devam ediyor.
Maliyet Artışları ve Fiyat Yansıtma Gücü
Maliyet cephesi, girdi fiyatları endeksinin 60,6’dan 66,2’ye yükselmesiyle yeni bir risk oluşturuyor. Ürün fiyatları da 56,0’dan 57,0’a çıkarak maliyetlerin daha fazla yansıdığı bir dönem başlattığını gösteriyor. Ancak firmaların maliyet artışlarını fiyatlara yansıtma güçlerinin zayıf olduğu görülüyor.
Avrupa ile kıyaslandığında, Türkiye’deki maliyet baskısı daha düşükken, yeni siparişlerdeki daralma dikkat çekiyor. Sektör bazında değerlendirdiğimizde, yatırım malları üreticileri, müşterilerinin siparişlerine göre hareket etmelidir. Örneğin, otomotiv sektörü kapasite utilizasyonu %75,9’a çıkarken, yeni siparişler ise 34 aydan beri gerileme göstermektedir.
Gelecek Beklentileri
Ekim ayı itibarıyla dikkat edilmesi gereken üç ana gösterge bulunuyor: mevcut durum algısındaki iyileşmenin yeni siparişlere yansıması, kapasite kullanım oranının belirlenen bantların dışına çıkıp çıkmayacağı ve girdi ile ürün fiyatları arasındaki farkın kapanıp kapanmayacağı. Bonus olarak ihracat kanallarında genişlemenin sağlanıp sağlanamayacağı gibi bir soru daha gündeme geliyor.
Fakat, verinin gösterdiği yanılgılar ve PMI ile güven endeksleri yalnızca yön ve algı sağlarken, Türkiye’nin neden geride kaldığını anlamak adına daha fazla veri gerekmekte. Firmalara önerilen analiz ise, manşet veriler yerine kendi tedarik ve müşteri zincirlerindeki verilere odaklanmaları.
