Kapasite Kullanım Oranı Raporu: Uzun Dönem Düşüş Devam Ediyor
Kapasite Kullanım Oranı (KKO) verileri, 2007’den 2026’nın Eylül ayına kadar 20 yıllık bir perspektif sunuyor. Bu tablo, 2026 son verilerinin hem 2007 rakamlarının hem de son 20 yılın ortalamasının oldukça altında kaldığını gözler önüne seriyor. Yedinci sektörü kapsayan bu analiz, imalat sanayi ve altındaki 6 ana sektörün tamamında ciddi kayıplar yaşandığını ortaya koyuyor. Öne çıkan bir sektör yok; bu durum, ekonomide hafifleyen değil aksine ağırlaşan bir kapasite kullanımı sorunu olduğunu gösteriyor.
KKO, imalat sanayi işletmelerinin referans dönemdeki mevcut fiziksel kapasitelerine göre gerçekte ne kadar kapasite kullandığını ifade ediyor. Kurulu kapasitenin 100 kabul edildiği bir senaryoda, KKO oranının bu seviyenin altında kalması, atıl kapasite olduğunu gösteriyor ve hem yatırımcılar hem de ulusal ekonomi açısından kayıplara işaret ediyor.
2026 yılı Eylül ayı itibarıyla imalat sanayi KKO oranı %73,89 düzeyinde belirlenirken, bu rakam 2007’nin %81,98 seviyesinin 8,09 puan altında kalıyor. Aynı zamanda, 20 yıllık ortalamadan da %6,09 daha düşük. Yatırım malları üretiminde kaydedilen en yüksek kapasite kullanım kaybı dikkat çekiyor; 20 yıllık ortalama kapasite kullanımı %75,53 düzeyinde iken, bu rakam 2007’nin %84,80 seviyesinin 9,27 puan gerisinde.
Çarpıcı bulgular şöyle sıralanıyor:
- 20 yıl önceki (2007 yılı) seviyelere ulaşamayan hiçbir sektör bulunmuyor.
- 2007’de üç sektörde KKO oranı %80’in üzerindeyken, 2026 yılı Eylül ayı ortalamasında bu seviyeyi aşan bir sektör yok.
- İmalat sanayi, dayanıklı tüketim malları, tüketim malları, ara malları ve yatırım malları KKO, 2007 rakamına bir daha ulaşamazken, yalnızca iki sektörde (dayanıksız tüketim malları ile gıda ve içecek sektörlerinde) bir yıl için 2007 rakamı az bir farkla aşıldı.
- Dayanıksız tüketim mallarında, 2007 seviyesinin yalnızca 2022 yılında çok düşük bir farkla aşıldığı gözlemlenirken, diğer yıllarda sürekli bir kayıp yaşandı.
- Gıda ve içecek üretiminde de 2007 yılı seviyesi yalnızca 2024’te çok az bir farkla aşılmasına rağmen sonrasında yine kayıp yaşandı.
- 20 yıllık süreçte en düşük kapasite kullanım oranlarının 2009 küresel krizi ve pandemi yıllarında (2020-2021) görüldüğü belirtiliyor; ilginç bir şekilde, bazı sektörler bu kriz dönemlerini bile geride bırakabilmiş değil.
Bu veriler, ekonomik istikrar ve büyüme açısından alınması gereken tedbirlere acilen ihtiyaç duyulduğunu bir kez daha gözler önüne seriyor.
