Hürmüz Boğazı’ndaki Gerilim Enerji Tedarik Zincirini Olumsuz Etkiliyor
28 Şubat’ta ABD ve İsrail’in İran’a yönelik başlattığı saldırıların ardından Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiği ciddi şekilde aksadı. Daha önce global deniz yoluyla günlük petrol tüketiminin ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin bu boğazdan geçtiği biliniyor. Özellikle sevkiyatların büyük bir kısmı Asya ülkelerine, özellikle Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore’ye yöneliyordu.
Saldırıların ardından Hürmüz Boğazı’nda gemi trafiği durma noktasına gelirken, bu durum enerji arzında endişelere yol açtı ve fiyatlarda ani artışlara neden oldu. Filipinler, İran’a saldırıların ardından “ulusal enerji acil durumu” ilan eden ilk ülke olurken, yakıt rezervinin 45 gün yeteceğini açıkladı. Tayvan da, mevcut LNG “güvenlik stoğunun” yaklaşık 11 gün süreceğini bildirdi. Bangladeş ise petrol rezervlerinin 9 ila 14 gün yeterli olacağını rapor etti.
Enerji sıkıntısının artmasıyla birlikte Asya ülkelerinin hükümetleri, çeşitli tedbirler almaya başladı. Bu kapsamda, yakıt kullanımlarını azaltmak amacıyla daha düşük kaliteli petrol ürünlerinin ithalatı teşvik ediliyor. Özellikle Bangladeş, Orta Doğu’daki çatışmalar nedeniyle farklı ülkelerden dizel ithalatına yöneldi. Filipinler, kirletici oranı yüksek daha düşük kaliteli petrol ürünlerinin sınırlı kullanımına izin verirken, Hindistan ise enerji tedarikini artırmak için ithalat yaptığı ülke sayısını 27’den 41’e çıkardı.
Yükselen petrol fiyatlarını dengelemek amacıyla Japonya Başbakanı Takaiçi Sanae, Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) ile bir araya gelerek stratejik rezervlerden petrol sunulması için hazırlık yapılmasını talep etti. IEA’nın 11 Mart’ta açıkladığı karara göre, üye ülkelerin 400 milyon varil ile tarihindeki en yüksek stratejik petrol rezervinin piyasaya sürülmesi planlanıyor.
Asya’daki birçok ülke, enerji talebini azaltmak amacıyla Kovid-19 dönemindeki uygulamalara dönüş yapma yollarını değerlendiriyor. Pakistan, devlet dairelerinde haftada dört gün çalışma ve okullarda iki hafta tatil kararı aldı. Bangladeş ise üniversitelerin Ramazan Bayramı tatilini öne çektiğini duyurdu. Endonezya ve Vietnam da evden çalışma modellerini uygulamaya almayı tartışıyor.
Asya ülkelerinin yakıt stoğunun azalması, uzun yıllar süren “Tam Zamanında” (Just-In-Time) tedarik sisteminin sonuçları olarak değerlendiriliyor. Doğalgazı sıvı halde depolamak için gereken yüksek maliyetler, denizdeki tankerlerin kullanılmasını zorunlu kıldı. Ancak Hürmüz Boğazı’ndaki ikmalin durması bu sistemin işlemesini zora soktu.
İsrail ve ABD, önceki müzakereler devam ederken 28 Şubat’ta İran’a askeri müdahalede bulundu. Buna cevap olarak İran, ABD üsleri ve İsrail’in bazı stratejik noktalarına saldırılar gerçekleştirdi. Amerikan ve İsrailli saldırılarda eski İran lideri Ali Hamaney’in yanı sıra çok sayıda üst düzey yetkilinin hayatını kaybettiği bildirildi.
