TÜİK, 2025 Yılı Dolaylı AR-GE Teşviklerini Açıkladı
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 yılı için dolaylı araştırma ve geliştirme (AR-GE) teşviklerine ilişkin önemli verileri kamuoyuyla paylaştı. 2024 yılı için öngörülen vergi teşviki 105 milyar 977 milyon lira düzeyindeyken, 2023 yılında bu rakamın yüzde 59,5 artışla 169 milyar 33 milyon liraya ulaştığı gözlemlendi.
AR-GE teşviklerinin en büyük bölümünden, 86 milyar 105 milyon lira ile gelir vergisi stopaj desteği yararlanıldı. Bunu 81 milyar 63 milyon lira ile kurumlar vergisi, 1 milyar 725 milyon lira ile gelir vergisi ve 141 milyon lira ile katma değer vergisi (KDV) desteği takip etti. Beyan edilen AR-GE harcamalarına dayanarak, dolaylı teşviklerin yüzde 50,9’unun gelir vergisi stopaj desteğinden, yüzde 49,1’inin ise kurumlar vergisi, gelir vergisi ve KDV teşviklerinden sağlandığı belirlendi.
AR-GE faaliyetlerine yönelik teşviklerden yararlanan girişim sayısı, 2025 yılında 11 bin 835 olarak kaydedildi. Bu girişimlerin beyanname verme aşamasında en fazla kayıtlı sektör, 6 bin 98 ile bilgi ve iletişim oldu; onu 2 bin 421 girişim ile imalat sanayi ve 1,627 girişim ile mesleki, bilimsel ve teknik faaliyetler izledi.
4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu kapsamında sağlanan AR-GE teşvik tutarı ise 43 milyar 227 milyon lira olarak gerçekleşti. Bu tutarın yüzde 71,2’sinin bilgi ve iletişim, yüzde 14,5’inin imalat ve yüzde 5,9’unun mesleki, bilimsel ve teknik faaliyetlerle uğraşan girişimler tarafından alındığı belirtildi. Ayrıca, 5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun çerçevesinde sağlanan teşvik tutarı 39 milyar 561 milyon lira oldu ve bu tutarın yüzde 72,9’u imalat sektöründen, yüzde 14,7’si bilgi ve iletişim sektöründen, yüzde 4,1’i ise finans ve sigorta sektöründen geldi.
Geçen yıl AR-GE desteğinden faydalanan 7 bin 87 girişimin 5 bin 321’i 4691 sayılı Kanun, 1,766’sı ise 5746 sayılı Kanun kapsamında destek aldı. Yani yararlanıcı girişimlerin yüzde 75,1’i 4691 sayılı Kanun’dan, yüzde 24,9’u ise 5746 sayılı Kanun’dan yararlandı.
Girişimlerin ekonomik sektörlere göre dağılımı incelendiğinde, imalat sektöründeki girişimlerin yüzde 82,1’inin 5746 sayılı Kanun’dan, yüzde 17,9’unun 4691 sayılı Kanun’dan yararlandığı görülüyor. Bilgi ve iletişim sektöründeki girişimlerin yüzde 84,1’i, mesleki, bilimsel ve teknik faaliyetler sektöründeki girişimlerin ise yüzde 81,1’i 4691 sayılı Kanun çerçevesinde destekten faydalandı.
Küçük ve orta büyüklükteki işletmelerin (KOBİ) dolaylı AR-GE teşviklerinden yararlanma oranı ise yüzde 38,2 olarak kaydedildi. 2025 yılı itibarıyla girişimler, toplamda 86 milyar 105 milyon lira gelir vergisi stopaj teşvikinden faydalandı. 5746 sayılı Kanun kapsamında 3 bin 88 girişim, 37 milyar 290 milyon lira, 4691 sayılı Kanun kapsamında ise 8 bin 244 girişim 48 milyar 815 milyon lira gelir vergisi stopaj teşvikinden yararlandı.
Dolaylı AR-GE teşviklerinden yararlanan girişimlerin büyüklük gruplarına göre dağılımı incelendiğinde ise 11 bin 835 girişimin yüzde 89,5’inin KOBİ olduğu, büyük ölçekli girişimlerin ise sadece yüzde 10,5’lik bir paya sahip olduğu belirlendi. KOBİ’lere sağlanan dolaylı AR-GE teşvik miktarının 64 milyar 596 milyon lira olduğu, bunun da yüzde 61,1’inin orta ölçekli, yüzde 32,1’inin küçük ölçekli ve yüzde 6,8’inin mikro ölçekli girişimlere tahsis edildiği tespit edildi.
