Ukrayna’nın saldırıları Rusya’nın petrol ürünleri arzını sekteye uğrattı
Ukrayna’nın Rusya’nın enerji altyapısına yönelik gerçekleştirdiği yoğun hava saldırıları, ülkedeki rafineri faaliyetlerini olumsuz etkileyerek Rusya’nın petrol ürünleri ithalatına yönelmesine yol açtı. Ukrayna’nın hedefi, Rusya’nın enerji gelirlerini düşürerek savaşın finansmanını zorlaştırmak. Bu strateji doğrultusunda, son dönemde ülkenin ruhsatlandırdığı rafinerileri ve ihracat altyapısını hedef alan saldırılar artış gösterdi.
Son iki ay içerisinde Orsk, TANECO, Ilsky, Bashneft-Novoil ve Yaroslavl gibi pek çok rafineri, bu saldırılara maruz kaldı. Temmuz sonundan itibaren Volgograd, Saratov ve Ryazan gibi önemli tesislerde de üretimde kesintiler yaşanıyor. S&P Global Energy uzmanlarına göre, Rus rafinerilerinde işlenen ham petrol miktarı temmuzda günlük ortalama 3,7 milyon varile düşerek, geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 28 oranında bir azalma gösterdi.
Benzin üretimindeki düşüş, Moskova’nın yakıt arzında zorluklar yaşamasına neden oldu. Temmuz başında, ülkenin benzin üretimi iç talebin yalnızca yüzde 65’ini karşılayabilir hale geldi ve bazı bölgelerde akaryakıt satışlarına sınırlamalar getirildi. Rus hükümeti, iç piyasadaki arz sıkıntısını hafifletmek amacıyla benzin ihracatında geçici bir yasak uyguladı ve bu yasağı 31 Ocak 2027’ye kadar uzattı.
İhtiyaçları Dış kaynaklardan Karşılıyor
Bu gelişmelerin ardından, dünya çapında ikinci en büyük ham petrol üreticisi olan Rusya, benzin arzındaki sıkıntıyı gidermek için dış kaynaklardan petrol ürünü tedarikine yöneldi. S&P Global Commodities at Sea (CAS) ve Kpler gemi takip sistemine göre, Rusya, temmuz sonundan bu yana deniz yoluyla 1 milyon varilin üzerinde benzin ithalatı gerçekleştirdi. Bu çerçevede, Hindistan’dan gelen 1 milyon 6 bin varillik benzin Mısır üzerinden Moskova’ya gönderilirken, Fas’tan da 300 bin varillik menşei belirsiz bir kargo ulaştı. Ayrıca, Belarus ve Kazakistan’dan demir yoluyla benzin temini sağlandı.
İhracat Durumu Karmakarışık
Rafineride yaşanan aksaklıklar, Rusya’nın ham petrol ve petrol ürünü ihracatındaki gerilemeyi de beraberinde getirdi. Uluslararası Enerji Ajansı’nın (IEA) verilerine göre, Rusya’nın petrol ürünü ihracatı temmuzda günlük 400 bin varil azalarak 1,4 milyon varile düştü. Buna karşın, ham petrol ihracatı temmuzda günlük 5,6 milyon varile geriledi ama geçen yılın aynı dönemine göre 800 bin varil artış gösterdi. Bu durum, Rusya’nın ham petrol ihracatını sürdürebildiğini ancak rafinerilere yönelik saldırıların benzin ve motorin üretimini etkilediğini ortaya koyuyor.
Enerji Güvenliği Tehdidi
Rus enerji analisti Losada, mevcut yakıt arzı üzerindeki baskının büyük ölçüde Ukrayna’nın saldırılarından kaynaklandığını belirtti. Uzmanlar, Ukrayna’nın devam eden saldırılarının global arz dengelerini özellikle motorin piyasasında sıkı tutabileceğini ifade etti. Oslo Üniversitesi’nden Francesco Sassi, Rusya’nın petrol ürünleri ithalatı konumuna gelmesinin enerji güvenliği açısından tehdit oluşturduğunu vurguladı.
Kıdemli Petrokimya Uzmanı Paolo Scafetta, rafineri kesintilerinin devam etmesi halinde Rusya’nın daha fazla petrol ürününü iç piyasada tutmak zorunda kalabileceğini söyledi. Bu durumun, global petrol ürünleri piyasası üzerindeki baskıyı artırabileceği öne sürülüyor. Avrupa’nın motorin ve jet yakıtı gibi rafine petrol ürünleri konusunda Rus alıcılarla daha fazla rekabet etmesi bekleniyor.
