Türkiye Yatırım Fonları Krizi: Piyasalardaki Olumsuz Etkiler Artıyor
Son bir yıl içerisinde yatırım fonlarındaki sorunlar hakkında az sayıda piyasa uzmanı ve akademisyenin yaptığı yazılı ve görsel uyarılar sonucunda, Türkiye 17 Eylül itibarıyla fon dolandırıcılığı ve piyasa manipülasyonuyla karşı karşıya kaldı. Yaşanan gelişmelerin üzerinden 1,5 ay geçtikten sonra, piyasalardaki etkileri üzerine nitelikli bir değerlendirme yapmak mümkün hale geldi.
Eylül ayı başında, toplam portföy değerinin 11 trilyon TL olduğu yatırım fon piyasası, Kasım ayı itibarıyla 1.5 trilyon TL değer kaybı yaşayarak 9.5 trilyon TL’ye düştü. Emeklilik gözetim merkezi tarafından paylaşılan verilere göre, bireysel emeklilik sisteminde, 11 Eylül 2026 itibarıyla 10 milyon 351 bin 286 katılımcının 2.1 trilyon TL fon portföyü bulunuyorken, 23 Ekim 2026 itibarıyla bu sayı 10 milyon 387 bin 4’e yükselip fon tutarı ise 2.08 trilyon TL’ye geriledi. Buradan, dolandırıcılığın katılımcılar arasında sistemden çıkış eğilimi yaratmadığı sonucuna ulaşmak mümkün.
Yatırım fon piyasasından Eylül ayından bu yana net 1 trilyon TL üzerinde bir para çıkışı gerçekleşti ve bu durum toplamda 1.5 trilyon TL civarında bir etki yarattı. Fon dolandırıcılığından doğrudan etkilenen 455 bin yatırımcı dışında, Borsa İstanbul’da (BİST) kaybeden 6,7 milyon yatırımcı bulunuyor. BİST 100 endeksi Eylül-Kasım döneminde %33 oranında düşerken, BİST 100 dışındaki XTUMY endeksi %55 gerileme kaydetti.
Borsa değer kayıplarıyla birlikte özel sektördeki kayıplar da dikkat çekiyor; 2008 ABD kredi krizi döneminde yaşanan portföy değer kaybına benzer bir durumla karşı karşıyayız. Son 2 ay içinde, para piyasaları fonlarından yaklaşık 1 trilyon TL’lik bir çıkış oldu ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) döviz rezervlerinde 24 milyar dolarlık bir azalma gözlemlendi. Yatırım fonlarında yaşanan bu portföy çıkışı, bankalarda TL mevduatı olarak yeniden yöneldi.
Makroekonomik göstergeler de karamsar bir tablo çiziyor. Son açıklanan PMI İmalat endeksi Eylül’de 48,1’den 47,9’a düşerek sektördeki daralmanın sürdüğünü ortaya koydu. Üreticilerin karşılaştığı zayıf talep ve azalmış müşteri siparişleri, istihdam ve satın alma faaliyetlerini de etkileyerek genel ekonomik daralmayı derinleştiriyor.
Özellikle, 2023 yılında uygulanan makroekonomik politikaların en olumsuz etkilediği ihracatçı sanayi şirketleri, önümüzdeki yıllarda Avrupa Birliği tarafından hayata geçirilecek “Made in Europe” uygulaması ile daha da zor bir duruma girebilir. Sanayi üretim endeksi verileri de bunu doğruluyor; Eylül 2026 itibarıyla 104,94 düzeyinde gerçekleşen sanayi üretim verisi, 12 aylık hareketli ortalama serisinin altında seyrediyor.
Öte yandan, haftalık olarak yayınlanan banka ve kredi kartı harcamaları verileri, son 2 ay içinde araç satışları, kiralama, seyahat, konaklama gibi hizmet sektörlerinde belirgin bir daralma gösteriyor. Büyümenin kaynaklarını incelediğimizde ise, özel ve kamu tüketiminin son iki çeyrek boyunca zayıf bir eğilim sergilediği, büyümeye en büyük katkının stok azaltımı ve net ihracattan geldiği görülüyor.
Yaşanan fon olaylarının, azalan tüketici harcamaları, kredi kartı harcamaları, otomotiv ve konut satışları gibi ana kalemler nedeniyle üçüncü ve dördüncü çeyrek büyüme trendini olumsuz yönde etkilemesi bekleniyor. 2026 yılı büyüme beklentileri, uzun vadeli planlamalarda %3,3 düzeyinde öngörülse de, gerçek zamanlı tahminler %2,5 seviyesine işaret ediyor ve risklerin aşağı yönde arttığı görülüyor.
Makro Ekonomi Platformu’ndan elde edilen veriler, yatırımcılar için belirsizliklerin ve risklerin yoğunlaştığı bir dönemi işaret etmekte.
