Petrol Fiyatlarında Jeopolitik Risklerin Etkisi: Tarihi Zirveler Yeniden Gündemde
Petrol piyasalarında fiyat artışları jeopolitik risklerin etkisiyle yön buluyor. Suudi Arabistan’a düzenlenen saldırmlar sonrasında, ABD’nin İran’a karşı yeni bir askeri operasyon hazırlığında olabileceği yönündeki haberler, arz güvenliğine dair endişeleri körükledi. Brent petrolü, gündelik yaklaşık yüzde 3.5’lik bir yükselişle 112 dolar seviyesini aşarken, fiyatlar son dört yıl içinde görülmemiş bir zirveye yaklaşmış durumda. Brent petrol fiyatlarında aylık artış yüzde 9, yıllık ise dikkat çekici bir yüzde 72 seviyesine çıktı.
Piyasalardaki yükselişin ardında, devam eden çatışmaların İran ile sınırlı kalmayabileceği ve Basra Körfezi’ndeki enerji altyapısı ile sevkiyat güzergahlarını daha fazla tehdit edebileceği öngörüsü yatıyor. İnsansız hava araçlarının Suudi Arabistan’daki Şeybah petrol sahası ve Dammam Uluslararası Havalimanı’nı hedef alması, bölgedeki güvenlik endişelerini yeniden ön plana çıkardı. ABD Dışişleri Bakanlığı’nın, acil durumlar haricindeki hükümet çalışanları ve ailelerine Suudi Arabistan’dan ayrılmaları yönünde verdiği talimat, gerilimin kısa vadede azalacağına dair umutları sarsmış durumda.
Suudi Arabistan Enerji Bakanlığı, düzenlenen saldırıların petrol üretimini etkilemediğini duyurdu. Ancak bu açıklama, mevcut arzda bir kayıp olmadığını belirtse de piyasalardaki tedirginliği gideremedi. Fiyatlar, geçmişteki üretim kayıplarına değil, gelecekteki olası kesintilerin ihtimaline ve boyutuna da tepki veriyor. ABD ve İsrail’in, yaklaşan ara seçimlerin ardından İran’a yönelik hızlı ve yoğun bir operasyon planladığı iddiaları, bu risk algısını daha da kuvvetlendiriyor.
İran’a yönelik yeni bir saldırı veya bölgedeki enerji tesislerini ve ulaşım yollarını etkileyen daha geniş bir çatışma, petrol fiyatlarının daha da artmasına neden olabilir.
Rafineri Ürünlerinde Artan Sıkıntılar
Rafine petrol ürünlerinde yaşanan sıkıntılar, piyasalarda ağırlığını hissettiriyor. Ham petrol taşınabilir olsa da, benzin ve dizel gibi ürünlerin sevkiyatı aynı şekilde sorunsuz ilerlemiyor. Özellikle dizel piyasasında süregelen lojistik sorunlar, enerji maliyetlerinin sanayi, taşımacılık ve tarım üzerindeki baskısını artıran bir faktör haline geliyor. Bu nedenle, petrol fiyatlarındaki artış yalnızca ham petrol üretimindeki muhtemel kayıplara değil, rafineriden çıkan ürünlerin küresel pazarlara ulaşmasındaki zorluklarla da bağlantılı.
Küresel Borsalarda Satış Baskısı Artıyor
Petrol fiyatlarındaki ani artış, enerji maliyetlerinin enflasyonu yeniden canlandırabileceği ve faiz oranlarının yüksek kalabileceği endişesi nedeniyle küresel hisse senedi piyasalarında satış baskısını artırdı. Çin’in CSI 300 endeksi yüzde 1.8 gerileyerek, hazirandan bu yana toplam kayıplarını yüzde 20’ye çıkardı. Japonya’nın Nikkei 225 endeksi yüzde 2.7, Güney Kore’nin Kospi endeksi ise yüzde 3.5 düştü. Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 3 gerilerken, Avrupa’da Stoxx 600 endeksi açılışta yüzde 1 düştü. ABD’de ise Nasdaq 100 vadeli işlemleri yüzde 1.8, S&P 500 vadeli işlemleri ise yüzde 1 kayıp yaşadı. Ayrıca, Fransa’nın 10 yıllık tahvil getirisi yüzde 5.11’e yükseldi.
