Textile Exchange, 2026 Malzeme Pazar Raporu’nu Yayınladı: Sentetik Elyaf Üretimi Hızla Artıyor
YENER KARADENİZ/İSTANBUL
Textile Exchange, global tekstil, hazır giyim, deri ve ayakkabı endüstrisinin hammadde durumunu gözler önüne seren 2026 Materials Market Report’u yayımladı. Rapor, sürdürülebilirlik ve döngüsellik hedeflerine rağmen, elyaf üretimindeki büyük artışın çoğunluğunu fosil kaynaklı sentetik elyafların oluşturduğunu ortaya koydu. Küresel elyaf üretiminin, 2024 yılında yaklaşık 132 milyon tondan 2025’te yüzde 5,3’lük bir artışla 139 milyon tona yükseleceği tahmin ediliyor. 2000 yılında 58 milyon ton seviyesinde olan üretim, son 25 yılda iki katından fazla bir artış gösterdi. Eğer mevcut eğilim devam ederse, 2030 yılında bu rakamın 172 milyon tona ulaşması bekleniyor. Kişi başına düşen elyaf üretim miktarı, 1975’te 8,3 kilogram iken, 2025’te 17 kilograma çıkacak; 2030’daki tahmin ise 20,4 kilogram.
Poliester Elyaf Üretimi Zirveye Çıkıyor
Küresel pazardaki büyümenin ana motoru, sentetik elyafların artan üretim payı oldu. 2025 yılı itibarıyla toplam sentetik elyaf üretiminin yaklaşık 96,2 milyon tonla dünya genelinin yüzde 69’unu oluşturması bekleniyor. Poliester üretimi, geçen yıl 77,7 milyon tondan 82,5 milyon tona yükseldi. Geri dönüştürülmüş poliester üretimi ise 9,4 milyon tondan 9,7 milyon tona çıkmasına karşın, pazar içindeki payı yüzde 12’den yüzde 11,8’e geriledi. Pamuk, poliesterin ardından en çok üretilen ikinci tekstil elyafı konumunu koruyor. Küresel pamuk üretiminin 2024/25 sezonunda 25,7 milyon tona ulaşacağı ve pazar payının yüzde 18’e çıkacağı tahmin ediliyor. Bu üretimin 25,4 milyon tonu virgin pamukken, yaklaşık 400 bin tonu geri dönüştürülmüş pamuktan oluşuyor; geri dönüştürülmüş pamuğun pazar payı ise sadece yüzde 1 seviyesinde kalmaktadır.
Geri Dönüşüm Oranı Düşük Kalıyor
Raporun dikkat çeken bulgularından biri, artan üretime rağmen geri dönüşüm oranlarının aynı hızda gelişememesi. Geri dönüştürülmüş hammaddeden üretilen elyafların payı 2025 yılı için yüzde 7,6’da sabit kaldı. Bunun büyük bir kısmı PET şişelerden üretilen poliesterden oluşuyor; dünya elyaf üretiminin yüzde 6,8’i bu kaynağa dayanıyor. Tekstilden tekstile geri dönüşüm ise toplam pazarın yaklaşık yüzde 1’ini oluşturdu. 2025 yılı itibarıyla eski tekstil ürünlerinden yaklaşık 1-1,5 milyon ton yeni elyaf üretildi. Geri dönüştürülmüş poliesterin yüzde 97’si, plastik şişeler ve diğer tekstil dışı kaynaklardan elde ediliyor. Polyesterden yeniden poliester üretiminin geri dönüştürülmüş poliester içindeki payı yalnızca yüzde 3, toplam poliester üretiminin ise yüzde 0,3’üne denk geliyor. Textile Exchange, 2030’da tekstilden tekstile geri dönüştürülmüş elyaf üretiminin 3-5 milyon tona ulaşabileceğini tahmin ediyor.
Teknik Tekstiller Büyüme Gösteriyor
Raporda bu yıl ilk kez yer alan kullanım alanları bölümü de önemli bir değişimi işaret ediyor. Hazır giyim, başlıca kullanım alanlarından biri olsa da, büyüme hızı ev tekstili ve teknik tekstillerin gerisinde kalıyor. Teknik tekstiller, otomotiv, inşaat malzemeleri, medikal ürünler, filtrasyon sistemleri, jeotekstiller ve nonwoven hijyen ürünlerini kapsayarak son 20 yılda en hızlı büyüyen alan oldu. Polyester, düşük maliyetinin yanı sıra dayanıklılığı ve yüksek hacimli üretim potansiyeli sayesinde hazır giyimde pamuk ve yün gibi doğal elyafların pazarından pay almayı sürdürüyor. Otomotiv, jeotekstil, inşaat ve filtrasyon gibi alanlar polyester talebinin arttığı sektörler arasında yer alıyor.
Türkiye’nin Pamuk Üretimi 840 Bin Ton
Textile Exchange’in ICAC verilerine dayanarak hazırladığı ülke tablosuna göre, Türkiye’nin 2024/25 sezonundaki pamuk üretiminin yaklaşık 840 bin ton seviyesinde olduğu belirtildi. Türkiye’nin organik tarım mevzuatı kapsamındaki sertifikalı pamuğun payı yaklaşık yüzde 0,3, dönüşüm sürecindeki üretimin payı ise yüzde 1 olarak hesaplanıyor. Bu durum göz önünde bulundurulduğunda konvansiyonel pamuk üretiminin payı yaklaşık yüzde 69 düzeyinde seyrediyor. Dünya genelinde 2024/25 sezonunda organik standartlara göre sertifikalandırılan pamuk miktarının yaklaşık 720 bin ton olacağı tahmin ediliyor ve toplam üretimdeki payı yüzde 2,8 seviyesinde kalacak. IWTO verilerine göre, 2025’te Türkiye’nin yağlı koyun yünü üretimi yaklaşık 84 bin 270 tonla yüzde 5 paya sahip. Türkiye, 2025 yılında dünyada üretilen yaklaşık 1 milyon ton temiz koyun yününün içinde önemli bir konuma sahip.
