– Tasavvufî Bir Duruşla Varlığın Tesbihi –
“Yedi gök, yer ve bunların içinde bulunanlar O’nu tesbih eder. O’nu hamd ile tesbih etmeyen hiçbir şey yoktur. Fakat siz onların tesbihlerini anlamazsınız. Şüphesiz ki O Halîm’dir, Gafûr’dur.”
(İsrâ, 17/44)
“Göklerde ve yerde bulunan her şey Allah’ı tesbih etmiştir. O, Azîz’dir, Hakîm’dir.”
(Hadîd, 57/1)
Kâinat, bir zikir meclisidir. Her şeyin “Allah” dediği, her varlığın Yaratan’ını övgüyle andığı bir âlemin içindeyiz. Fakat ne gariptir ki, bu ilahî koroda, sessiz kalan sadece insandır.
Günümüzün kalabalık, gürültülü ve dünya hırsıyla boğulmuş şehirlerinde, bu tesbihi duymak mümkün müdür? Evet, mümkündür ama duymak için gönül kulağı gerekir. Tasavvuf, işte bu kulağı açmanın yoludur.
Her Şey Zikirdedir
Mahlukâtın zikir hali, sadece Kur’an’da geçen ayetlerle değil; evliyanın halleriyle de sabittir. Bayezid-i Bistâmî Hazretleri, bir gün çölde yürürken taşların “Subhânallah” dediğini duydu. Hayret içinde kaldı. Gafletle geçen bir ömre bu kısa an, bir ömürlük tefekkür oldu. Dedi ki:
“Taşlar Allah derken, ben niçin sükût edeyim? Her zerrede bir zikir yankısı var; duyana aşk olur, duymayana toprak bile susar!”
Tasavvufî mektep, işte bu duyarlılığı öğretir. Sadece dille değil, hal ile zikir etmek… Her davranışta, her niyette Allah’ın rızasını gözetmek…
Tesbihi Duyabilmek İçin Nefsi Susturmak Gerek
İbn Atâullah el-İskenderî ne güzel söyler:
“Seni Allah’tan uzaklaştıran şey, dış dünyanın sesi değil; içindeki nefsin gürültüsüdür.”
Tasavvufta, varlıkların tesbihini duyamayışımızın sebebi, içimizdeki o nefsî uğultudur. Bu uğultu sustuğunda; rüzgârın Allah dediğini, dağların secde ettiğini, bir kuşun övgüyle ötüşünü hissederiz.
Abdülkâdir Geylânî Hazretleri, müridlerine şöyle demiştir:
“Bir karıncayı ezmeden önce durun! Belki o karınca secde hâlindedir. Siz onun ibadetine mâni olmayın.”
Bu söz sadece şefkat değil, eşyanın zikir haline olan saygının, farkındalığın ve teslimiyetin ifadesidir.
Taş Zikirdeyken İnsan Neden Gaflette?
Kur’an der ki:
“O’nu tesbih etmeyen hiçbir şey yoktur.”
Yani her şey ama her şey zikir hâlindedir.
Fakat sorulması gereken şu: Ya biz?
Zikir, sadece tesbih çekmek değildir. Zikir; Allah’ı unutmamak demektir.
– Aldığın nefesten yediğin lokmaya,
– Kazandığın paradan sevdiğin insana,
– Sabah kalkışından gece uyuyuşuna kadar
Allah’ı hesaba katmıyorsan, zikirsizsin.
Mevlânâ, Mesnevî’de şöyle der:
“Sen duymuyorsun diye taşlar susmuş değildir. Onlar Allah derken, sen dünyalık peşindesin.”
Menkıbe: Kuşlar Huzurunda
Nakledilir ki:
Ahmed er-Rufâî Hazretleri, bir gün dergâhında ders verirken, bir grup kuş dergâhın çatısına konar. Kuşlar saatlerce orada kalır. Müridleri hayret eder:
– Efendim, bu kuşlar neden gitmiyor?
O şöyle cevap verir:
– Onlar zikrimizi dinliyor. Biz Allah derken onlar da gönüllerince “Subhânallah” diyorlar. Kuşlara dil gerekmez; onlar hal ile zikrederler.
Müritlerinden biri sorar:
– Efendim, biz neden duymuyoruz?
Şeyh gülümseyerek cevap verir:
– Zira siz hâl diliyle değil, sadece söz diliyle işitirsiniz.
Son Söz: Gönlünü Zikirle Parlat
Ey okuyan gönül!
Unutma, dağlar bile Allah’ı anıyor.
Sen bu âlemin en şereflisi olarak, nasıl gafletle susabilirsin?
Dilini zikre alıştır,
Kalbini zikre aç,
Gözünü Allah’ın tecellisine sabitle.
Ve duanın her nefesinde kâinatın zikir halkasına dâhil ol…
Dua ile Noktalayalım:
Yâ Rab!
Tesbih hâlinde olan yedi kat göğe,
Zikirle inleyen toprağa,
Huzurla “Allah” diyen kuşlara,
Aşkla zikreden rüzgâra bakarak utanıyoruz.Biz suskunuz, onlar zikirdedir.
Biz gafletteyiz, onlar huzurdadır.Lütfunla, bizi de bu tesbih halkasına dâhil eyle.
Gaflet örtümüzü kaldır.
Kalbimizi zikrinle dirilt.
Ruhumuzu secdeyle yıkayanlardan eyle.“Allah” dedikçe kalbimizi yumuşat.
“Subhânallah” dedikçe içimizde bir kuş uçsun.Bizi zikirsiz bir ömürden,
Ve zikirle yükselen kâinatın gerisinde kalmaktan kurtar.
Âmin.
