COMAC: ASYA-PASİFİK’TE HAVACILIKTA YENİ BİR DÖNEM
Havacılık Sektöründe Gecikmeler ve Yeni Fırsatlar
Dünya genelinde havacılık sektörü, teslimat gecikmeleri ve tedarik zinciri sorunları ile mücadele ederken, Çinli uçak üreticisi Comac kendisini Asya-Pasifik’in en hızlı büyüyen havacılık pazarında Boeing ve Airbus’a rakip olarak konumlandırıyor. Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA) Genel Direktörü Willie Walsh, Comac’ın zamanla küresel bir oyuncu haline geleceğini ifade ediyor. Walsh, önümüzdeki 10-15 yıl içinde Boeing ve Airbus ile birlikte Comac’ın da sektörün önemli aktörlerinden biri olacağına inanıyor.
ASYA-PASİFİK PAZARINDA YENİ BİR OYUNCU ARAYIŞI
Analistler, Asya-Pasifik bölgesindeki havayolu şirketlerinin Boeing ve Airbus’ta yaşanan teslimat gecikmeleri, motor kıtlığı ve tedarik zinciri dar boğazlarından dolayı yeni bir uçak üreticisine olan ihtiyacını vurguluyor. Gümrük tarifeleri ve artan ticari gerginlikler de bu zorlukları artırarak, havayolu şirketlerinin büyüme stratejilerini etkiliyor. IATA verilerine göre, küresel taşıyıcılar yeni uçaklar için son dönemlerde daha uzun bekleme süreleriyle karşılaşıyor. Bunun sonucunda filo yaş ortalaması yükselirken, düşük yakıt verimliliğine sahip eski uçaklar operasyon maliyetlerini artırıyor. Sipariş ile teslimat arasındaki bekleme süresinin yaklaşık yedi yıla çıkması, Comac’ı sektörde alternatif bir seçenek olarak ön plana çıkarıyor.
BÖLGESEL BÜYÜME VE YENİ SİPARİŞLER
Comac, Çin içinde aktif olarak hizmet veren 150’den fazla jetle dikkat çekiyor. Şirketin uçakları, Laos, Endonezya ve Vietnam gibi ülkelere de uçuş yapıyor. Brunei merkezli GallopAir büyük bir sipariş verirken, Kamboçya’nın da yaklaşık 20 uçak almayı planladığı kaydediliyor. Sektör temsilcileri, havacılık pazarındaki oligopol yapının kırılması için Comac’ın varlığını olumlu karşılıyor. Hükümet desteği ve rekabetçi fiyatlar, Comac uçaklarını özellikle gelişmekte olan pazarlardaki düşük maliyetli havayolları için çekici hale getiriyor. Filipinler merkezli Cebu Pacific gibi havayolu şirketleri, 2030’lu yıllarda Comac’ın sunduğu seçeneklerin kendileri için cazip olabileceğini değerlendiriyor.
SERTİFİKASYON VE OPERASYONAL ZORLUKLAR
Comac, Asya-Pasifik’teki genişlemesinin yanı sıra Avrupa Havacılık Emniyeti Ajansı’ndan (EASA) sertifika almak için de çalışmalarını sürdürüyor. C919’un test uçuşlarına devam edilse de, Avrupa sertifikasının alınmasının 2028 veya 2031 yıllarını bulabileceği öngörülüyor. Teknik ve operasyonel engeller de mevcut: Çin yapımı ve Batı üretimi parçaların uyumlu hale getirilmesi ve Boeing ile Airbus’ın on yıllardır sahip olduğu bakım ve pilot eğitimi altyapısının kurulması gibi zorluklar Comac’ı bekleyen öncelikli sorunlar arasında yer alıyor.
KÜRESEL REKABET VE GELECEK
Comac’ın rekabet ettiği tek firma Boeing ve Airbus değil; Brezilyalı Embraer da bölgedeki düşük maliyetli taşıyıcılardan aldığı siparişlerle sağlam bir yer ediniyor. Boeing ve Airbus ise teslimat gecikmelerinde düzelmeler yaşandığına dair işaretler vererek sektör içindeki pozisyonlarını korumaya çalışıyor. Bununla birlikte, Comac’ın sipariş sayılarıyla ilgili belirsizlikler dikkat çekiyor. C919 için binin üzerinde sipariş alındığı belirtilse de, şu ana dek teslim edilen uçak sayısının oldukça düşük olduğu görülüyor. Eğer Comac, altyapı ve teslimat kapasitesi gibi temel sorunları çözmezse, havacılığın devleri bölgedeki hakimiyetlerini sürdürmeye devam edecektir.
