18 Yaşındaki Öğrenciden Uzayda Devrim Niteliğinde Keşif
18 yaşındaki lise öğrencisi Matteo Paz, NASA’nın emekliye ayrılmış görevleriyle elde edilen eski verileri kullanarak uzayın derinliklerinde tam 1,5 milyon yeni nesne keşfetti. Caltech Gezegen Bulucu Akademisi’nde staj süresince başlattığı bu çalışması, sıradan bir öğrenci projesinin ötesine geçerek, hakemli bilim dergisi The Astronomical Journal’da yayımlandı.
Paz’ın keşfi, human gözle fark edilemeyecek kadar zayıf olan ışık değişimlerini yakalamayı başardı; bu durum, yapay zekanın astronomideki potansiyelini gözler önüne seriyor.
Özel Algoritma ile Veri İşleme
Çalışmalarını NASA’nın on yılı aşkın süredir topladığı NEOWISE teleskobu verileri üzerine yoğunlaştıran Paz, teleskobun asıl görevinin dünyaya yakın asteroitleri ve kuyruklu yıldızları takip etmek olduğunu hatırlatıyor. Bu süreçte, devasa boyutlarda veri arşivi oluşturuldu. Matteo, bu karmaşık veri yığınını manuel olarak incelemek yerine, verileri otomatik işleyebilen özel bir makine öğrenmesi algoritması geliştirdi. Sadece altı hafta içinde, bu yazılım sayesinde 200 milyar satırlık gözlem kaydı taranarak, parlayan, nabız gibi atan veya aniden sönükleşen gök cisimleri belirlendi.
Bilim Dünyasına Yenilikçi Bir Katkı
NEOWISE teleskobunun topladığı ham veriler, dev bir tablo halinde mevcut durumda. Paz’ın danışmanı ve astronom Davy Kirkpatrick, on yılı aşkın sürede toplanan tespitlerin satır sayısının 200 milyara yaklaştığını belirtiyor. Ekip, ilk olarak gökyüzünün küçük bir bölümünü örnek alarak algoritmayı değişken yıldızları tanımaya uygun hale getirdi. Yazılımın mükemmelleşmesiyle, tüm veri setine uygulandı ve sonuç bilim camiası için büyük bir sürpriz oldu. Keşfedilen 1,5 milyon potansiyel nesne arasında çift yıldız sistemleri ve uzak kuasarlara kadar birçok türde gök cismi yer alıyor.
Matteo, bu kayda değer çalışmasıyla yalnızca bilim dünyasına katkıda bulunmakla kalmadı, aynı zamanda prestijli Regeneron Bilim Yetenek Yarışması’nda 250 bin dolarlık büyük ödülün sahibi oldu. Bir lise öğrencisinin bu denli karmaşık bir algoritma geliştirerek milyonlarca yeni nesneyi tanımlaması, yapay zekanın gelecekteki uzay keşiflerinde kritik bir rol oynayacağının altını çiziyor.
Uzmanlar, bu yöntemlerin gelecekte Kepler teleskobunun geniş kapsamlı öte gezegen arşivi veya yakında fırlatılacak olan Nancy Grace Roman Uzay Teleskobu’ndan gelecek verileri analiz etmekte de kullanılabileceği görüşünde. Bugün, James Webb Uzay Teleskobu bile benzer yapay zeka çözümleri kullanarak bilinmeyen gezegenleri keşfetmeye çalışırken, Matteo’nun attığı bu adım, evrenin gizemlerinin çözülmesinde önemli bir ilerleme kaydetmiş durumda.
