2025 Bütçe Gerçekleşmeleri: İki Farklı Perspektif
2025 yılı bütçe gerçekleşmeleri yönelik veriler ortaya kondu. Bütçeye dair yapılan değerlendirmelerde, iki farklı görüş olabileceği belirtiliyor: “Bardağın yarısı dolu, diğer yarısı boş.”
Kısmen Olumlu Gelişmeler
Bardağın dolu kısmı açısından bakıldığında, başlangıçta öngörülen 1,9 trilyon lira açık tahminine karşılık, gerçekleşen bütçe açığı 1,8 trilyonda kaldı. Bunun yanı sıra, tahmin edilen 19 milyar lira olan faiz dışı fazlanın 255 milyar liraya ulaşması dikkat çekiyor.
Gözden Kaçırılmaması Gereken Noktalar
Ancak durumun karanlık tarafı da var. Planlanan ödeneklerin bazıları harcamaya dönüşmedi. Yani, ödenek verildi fakat harcamalardan vazgeçildi. Bu durum, bütçe açığının öngörülenden düşük görünmesine neden oldu.
Bütçeyi değerlendirmek adına, konunun uzmanı eski bir Hazine yetkilisinin görüşlerine başvurmak faydalı olabilir. Bütçeye iki farklı perspektiften bakma ihtiyacını vurgulayan bu uzman, tahakkuk esaslı açık ve Hazine nakit açığı arasında önemli farklılıklar olduğunu belirtiyor.
İki Ayrı Veritabanı: Tahakkuk ve Nakit Esaslı
Tahakkuk esaslı veriler, Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından temin edilirken, nakit esaslı bütçe dengesi Kamu Finansmanı Genel Müdürlüğü tarafından izleniyor. Nakit açığı durumunda, Hazine iç ve dış borçlanma yoluyla gerekli finansmanı sağlıyor.
Özellikle, 2025 yılının son aylarında yapılan iç borçlanmalara vurgu yapılıyor; zira Hazine, borçlanma programını oluştururken nakit dengesini göz önünde bulundurmak zorunda.
Önceki Yılların Etkisi ve Nakit Dengesi Üzerine Başka Bir Bakış
Nakit dengesi açısından değerlendirildiğinde, 2025 yılındaki faiz dışı harcamalar orantısız bir şekilde artmış durumda. Geçen yıl içinde 623 milyar liralık bir bununla birlikte gelirlerde de pozitif gelişmeler kaydedilmiş. Ancak, bütçe hazırlıkları sırasında öngörülen enflasyon oranı ile gerçekleşen arasında büyük bir sapma mevcut.
Farklı Görünümler: Nakit Açığı ve Ödenek Kayıtları
Ödenek esasına göre 255 milyar lira gibi bir fazla görünüm varken, nakit esasına dayanan verilerde 155 milyar liralık bir açık beliriyor. Aradaki fark 410 milyar lira civarında. Bu durum, bütçenin genel seyrine dair belirsizlikler taşıyor.
Sonuç olarak, bütçe dengesi hakkında net bir yalınlık sunması açısından nakit dengesi, maliye politikasının güncel durumunu anlamak adına kritik bir öneme sahip.
Sonuç: Daha Fazla Veriye İhtiyaç Var
Maliye politikasının genel yönelimi üzerinde dururken, bütçe dışındaki işlemler ile Türkiye Varlık Fonu ve diğer yapılar hakkında da bilgi sahibi olmadan kesin yargılara varmak zor. Görülen o ki, bu alanda önemli değişim ve gelişim potansiyeli mevcut.
Not: Bu yazı, yazarın kişisel görüşlerini yansıtmaktadır ve ekonomi sitesinin editoryal görüşleri ile örtüşmemektedir.
