Milyonlarca Bağ-Kurlunun merakla beklediği prim indirimi tekrar gündeme geldi. Yasal düzenlemenin Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne (TBMM) sunulması bekleniyor. Uygulamanın nasıl olacağı ve kimlerin yararlanacağı hakkında birçok soru mevcut. İşte bu soruların yanıtları…
2008 yılında yapılan düzenleme ile SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) bünyesinde bir araya getirildi. Ancak geçmişten kalan prim ödeme yöntemleri ve emeklilik hesapları gibi konular nedeniyle bu üç kurum arasında henüz bir norm birliği sağlanamamış durumda.
TBMM’ye düzenlemenin sunulması beklenirken, uygulamayla ilgili pek çok soru gündemde. İşte o sorulara yanıtlar…
– Prim şartları nasıl belirleniyor? Prim ödeme gereklilikleri, çalışanların prim yatırdıkları kuruma ve işe giriş tarihlerine göre değişiklik göstermektedir. SSK’da 1999 yılı öncesi için prim şartı 5,000 ile 5,975 gün arasında değişirken, bu tarihten sonra 7,000 güne çıkmakta. 2008 sonrasında ise hem kadın hem erkek tüm çalışanlar için bu şart 7,200 günde sabitlenmiştir. Emekli Sandığı’nda kadınlar 7,200 gün (20 yıl), erkekler ise 9,000 gün (25 yıl) prim ödemek zorundadır.
Bağ-Kurlular için 1999 öncesinde kadınlarda 7,200 gün, erkeklerde ise 9,000 gün prim şartı geçken, sonrasında hem kadın hem erkekler için bu şart 9,000 gün olarak uygulanmaktadır.
– Farklı kurumlarda çalışanların şartları nasıl belirleniyor? Farklı kurumlarda sigortalı olarak çalışmış bireylerin hangi kurumdan emekli olacağı, son 7 yıllık sigortalılık süresine bakılarak belirlenmektedir. Eğer son 7 yıl içinde hangi kurumdan daha fazla prim ödenmişse, emeklilik işlemleri o kurumun şartlarına göre yapılmaktadır. 1 Ekim 2008 sonrasında ilk kez sigortalı olanlar için ise son 7 yıla değil, tüm çalışma hayatına bakılır ve hangi kurumdan daha fazla prim yatırıldıysa o kurumun şartları geçerli olur.
– Gündemdeki değişiklik nasıl hayata geçirilecek? İlk aşamada yaklaşık 1 milyon küçük esnaf ve çiftçiyi kapsayan düzenlemede, Bağ-Kur’luların prim şartı 9,000 günden 7,200 güne indirilecek. 8 Eylül 1999 ile 30 Ocak 2008 tarihleri arasında sigortalı olan Bağ-Kur’lular için gün sayısı 9,000 olarak belirlenmiş, yaş şartı ise kadınlar için 58, erkekler içinse 60 olarak uygulanmaktadır. Yeni düzenleme ile kadın ve erkeklerde prim gün şartı 9,000’den 7,200’e çekilecektir.
– İhya ile primler tamamlanabilecek mi? Daha önce Bağ-Kur’lu olarak çalışmış ancak borcunu ödemediği için primleri dondurulmuş olanlar, eksik günleri varsa ihya yolu ile bu dondurulan primleri satın alabilecekler. İhya ödemeleri, son brüt asgari ücret üzerinden ve günlerin tamamını alma şeklinde gerçekleştirilecektir.
– Kimler yararlanacak? Düzenlemeden ilk etapta basit usulde vergilendirilen, bakkal, kasap, terzi ve berber gibi 10 kişiden az işçi çalıştıran küçük esnaflar yararlanacağı belirtilirken, bu gruba çiftçi Bağ-Kur’u olanların da dahil edileceği ifade edilmiştir. Ancak kapsam düzenleme tamamlandıktan sonra netleşecek.
– Yaş şartı kaldırılacak mı? 7,200 prim gününü tamamlayanlar, sigortalılık başlangıç tarihine göre belirlenen yaş şartını sağlıyorsa emeklilik başvurusunda bulunabilecekler. Ancak prim günleri dolmuş olsa bile yaş şartının beklenmesi gerekecektir.
01.05.2008 sonrası sigortalılık tarihi olanlar için ise yine 9,000 gün şartı ve kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaş ile başlayıp 65’e kadar kademeli olarak yükselen emeklilik yaşı tamamlanmalıdır.
● Erken emeklilik imkanı olacak mı?
Gerçekleştirilecek olan 1,800 günlük indirim ile Bağ-Kurlular 7,200 günle emeklilik hakkı kazanabileceklerdir. Ancak yine kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaş şartı da tamamlanmalıdır.
– EYT’liler yararlanabilecek mi? Mevcut yasanın kapsamı henüz netleşmemiştir.
Ancak düzenleme netleştikten sonra Bağ-Kur’luların ilk sigortalı olduğu tarih 8 Eylül 1999 öncesinde ise, yani EYT’liler 9,000 günü beklemeden 7,200 günle emeklilik hakkı kazanacaklardır.
– Son 7 yıl kuralı değişir mi? Gelecek uygulama, yalnızca belirli bir kesimi etkileyen prim indirimleri olarak değerlendirilmektedir.
Bu nedenle, farklı kurumlarda çalışması olanlar için geçerli son 7 yıldaki 3.5 yıl çalıştıkları kuruma yönelik kuralda bir değişiklik olmayacaktır.
– Başvuru gerekecek mi? Söz konusu düzenleme hak sahipleriyle ilgili kapsamı ve şartları belirleyecek.
Prim gün sayıları otomatik olarak düşeceği için 7,200 güne ulaşanlar için gerekli şartlar sağlanmış olacaktır. Ancak emekliliğin gerçekleşmesi için yaş şartının tamamlanması sonrasında başvuru yapılması gerekecektir.
#BağKur #Emeklilik #Primİndirimi #KüçükEsnaf #Çiftçi
