Erken Uyarı Sistemi Sermaye Piyasasında Özlemle Bekleniyor
Sermaye piyasasında yaşanan son gelişmeler, “erken uyarı sistemi’nin kurulmasını acil bir ihtiyaç haline getirdi. Ancak bu sistemin nereden başlayacağı ve nasıl işleyeceği soruları gündeme geliyor. Özellikle dikkatlerin yönetilmesi gereken yerin New York’un Wall Street’i olduğu ifade ediliyor.
New York Borsası’nda olayların gelişimi sonrası soruşturma başlatma anlayışı yerine, piyasanın sürekli olarak taranması prensibi öne çıkıyor. Burada işlem hacimlerini, fiyatları, emirleri ve iptalleri izleyen sistemler devreye giriyor.
Örneğin, bir şirketin saat 14.00’te önemli bir açıklama yapacağı düşüncesiyle saat 13.42’de bir yatırımcının hisse üzerinde olağanüstü alım yapması durumu göz önüne alındığında, sistem hemen “Bu hareket anormaldir, incelemek gerekir” şeklinde bir alarm üretiyor.
Burada akıllara gelen birçok soru var: Hangi hesap, ne zaman emir verdi? Hangi teklifler gerçekleşti, hangileri iptal edildi? Aynı kişilerle bağlantılı başka hesaplar mevcut mu? Açıklama öncesinde pozisyon alındı mı ve açıklama sonrasında kâr elde edildi mi?
Maalesef, yerel piyasalarda bu süreç çoğu zaman tıkanıyor. Hisse senedinde olağandışı bir hareket gözlemleniyor ve ilgili şirkete başvuruluyor. Şirket, Kamu Aydınlatma Platformu’na (KAP) “Kamuya açıklanmamış özel bir durum yoktur” açıklamasını iletiyor. Ancak, gariplikler devam ediyor ve fiyat hareketleri sürüyor, işlem hacmi yüksek kalmaya devam ediyor.
Şirketin bu tür bir açıklaması, hisse senedindeki olağandışı hareketlerin nedenini açıklamaktan uzak kalıyor. Peki bu durumda hisse gerçekten ne durumdadır?
Olağandışı bir hareketin devam etmesi halinde sistemin neden yeniden alarm vermediği sorusu ise daha kritik bir hale geliyor. Erken uyarı mekanizması, durum hakkında sadece yüzeysel bir değerlendirme yapmamalı; piyasanın sesi, şirketin açıklamalarından daha önemlidir.
Fiyat, işlem hacmi ve hesap hareketleri dikkatle izlenmeli. İyi bir erken uyarı sistemi, “Burada bir suç var mı?” sorusundan önce “Neden bu kadar olağandışı bir durum söz konusu?” sorusunu sormalıdır.
Zira bazen, eşyaların düşmeden önceki sesleri, en önemli uyarıları verir. Sermaye piyasası, olaylar meydana geldikten sonra suçluları arayan bir sistemden ziyade, riskler büyümeden önce uyarı verebilen bir yapıya ihtiyaç duymaktadır.
