Türkiye Merkez Bankası, Döviz Dönüşüm Desteği Uygulamasını Yeniliyor
İMAM GÜNEŞ – VEYSEL AĞDAR
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), ihracatçıların yurtdışından elde ettikleri dövizleri Türk lirasına çevirebilmelerini teşvik etmek amacıyla başlattığı döviz dönüşüm desteği uygulamasında yeni bir döneme adım attı. 1 Ekim itibarıyla uygulamaya konulan yeni sistemle, bir ay süreyle döviz alma taahhüdü kaldırıldı. Artık firmaların döviz pozisyonları ve sağladıkları katma değer destekten yararlanma konusunda daha belirleyici bir rol üstlenecek. Ayrıca, her firma için yıllık destek 100 milyon TL ile sınırlı tutulurken, likit döviz varlıkları için yüzde 10’luk bir kriter uygulamaya konuldu.
Yeni uygulamanın sektörler üzerindeki etkilerini değerlendiren ihracatçı birlikleri ve sektör temsilcileri, döviz almama taahhüdünün kaldırılmasını ve desteklerin katma değer başlığı altında değerlendirilmesini genel olarak olumlu bulsalar da, sistemde bazı ince ayarlar yapılması gerektiğine dikkat çekiyor. Destek oranının yüzde 3’ün üzerine çıkarılması, 100 milyon TL’lik tavanın artırılması veya kaldırılması, yüzde 10’lu döviz pozisyonu sınırının esnetilmesi ve bürokrasinin azaltılması gibi talepler öne çıkıyor. İhracatçılar, yeni sistemin etkinliğinin izlenmesini ve mevcut ekonomik koşullarda desteğin finansman yükünü hafifletecek bir yapıda revize edilmesini bekliyor.
“Daha Yüksek Destek Oranı Talep Ediyoruz”
Otomotiv Endüstrisi İhracatçıları Birliği (OİB) Yönetim Kurulu Başkanı Kemal Yazıcı, yeni sistemin döviz alımında esneklik sağladığını ifade ederek, döviz pozisyon sınırının yüzde 10’dan yüzde 15’e çıkarılmasını önerdi. Yazıcı, bürokrasinin azaltılması ve işlemlerin kolaylaştırılması gerektiğini vurguladı.
“Destek Limiti Adaletsizlik Yaratan Bir Unsur”
Elektrik ve Elektronik İhracatçıları Birliği (TET) Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Kavaklıoğlu, destek limitinin 100 milyon TL ile sınırlandırılmasının büyük ihracatçılar için motivasyon kaynağı olmadığını belirtti. Kavaklıoğlu, limitin en az 300 milyon TL’ye yükseltilmesini savundu.
“Öngörülebilirlik Sağlanmalı”
Makine İhracatçıları Birliği (MAİB) Yönetim Kurulu Başkanı Sevda Kayhan Yılmaz, yeni döviz dönüşüm destek uygulamasını, ihracatçının gözetildiği bir adım olarak değerlendirdi. Yılmaz, istikrarın sağlanmasının önemli olduğunu ve yerli sanayiyi destekleyecek üretim modellerinin teşvik edilmesi gerektiğini ifade etti.
“Uygulamanın Etkisini İzleyeceğiz”
İstanbul Hububat Bakliyat Yağlı Tohumlar ve Mamulleri İhracatçıları Birliği (İHBİR) Yönetim Kurulu Başkanı Kazım Taycı, döviz pozisyonu bildirim sürecinin karmaşaya yol açabileceğine dikkat çekti. Taycı, yeni sistemin etkilerini izlemek için bir ay süreyle gözlem yapacaklarını duyurdu.
“Yapısal Adımlar Gerekiyor”
Akdeniz Demir ve Demir Dışı Metaller İhracatçıları Birliği (ADMİB) Yönetim Kurulu Başkanı Rahmi İncetan, desteğin daha geniş bir kitleye ulaşması gerektiğini belirtti. İncetan, önemli maliyetlerin azaltılması için üst limitlerin kaldırılmasını ve düzenlemelerin yapısal adımlarla güçlendirilmesini beklediklerini ifade etti.
“Katma Değer Hesaplaması Revize Edilmeli”
Karadeniz Fındık ve Mamulleri İhracatçıları Birliği (KFMİB) Yönetim Kurulu Başkanı Hasan Osman Sabır, yeni sistemin net ihracatçıları dezavantajlı duruma getirdiğini vurguladı. Sabır, katma değer hesabının revize edilmesi gerektiğini belirtti.
Dış Ticaret Uzmanı Şefik Ergönül, yeni düzenlemenin hem üretici hem de ihracat zincirine katkı sağlayacağını ifade ederken, THRASTA CEO’su Bülent Görer ise yeni sistemin şirketlerin mali yapısı üzerinde de önemli etkileri olacağını belirtti. Görer, yeni yaklaşımın sadece ihracat değil, Türkiye’de bırakılan ekonomik değer açısından da önemli olduğunu kaydetti.
İhracat camiası, yeni döviz dönüşüm desteği uygulamasının sonuçlarını yakından takip ederken, desteklerin daha adil ve etkili bir şekilde güncellenmesini bekliyor.
