UCM Yetkilisinden Önemli Açıklamalar: ABD Yaptırımları ve AB’nin Rolü Üzerine
Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) yetkilisi Zavala Giler, Avrupa Birliği (AB) Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas’ın UCM’yi ziyareti öncesinde Politico ile gerçekleştirdiği röportajda, ABD’nin uyguladığı yaptırımların Mahkemenin işleyişine olan etkilerini ve AB’den beklentilerini dile getirdi.
Giler, AB Komisyonu’nun belirsiz tutumunun şirketler ve sivil toplum kuruluşları üzerinde yarattığı olumsuz etkileri vurgulayarak, bu kuruluşların ABD yaptırımlarına uyup uymamaları gerektiğini bilmediklerini belirtti. “Bu belirsizlik, ciddi bir karmaşaya yol açıyor.” diyen Giler, UCM’nin korunmasına yönelik somut adımlar atılmasının hayati önem taşıdığını ifade etti. AB’nin ABD ile yapacağı diyaloğun, Mahkeme için bir bekleme süresi olarak algılanmaması gerektiği konusunda uyardı.
ABD’li Teknoloji Şirketlerine Alternatif Arayışı
Zavala Giler, UCM’nin ABD’li teknoloji sağlayıcılarından uzaklaşarak açık kaynaklı yazılımlara geçiş için altı aylık bir hazırlık süreci yürüttüğünü, dolara bağımlılığı azaltmak içinse 20 ay planlama yaptıklarını belirtti. Mevcut yaptırımların telekomünikasyon hizmetlerini kapsayan istisnalarının ne kadar süreceği konusunda belirsizlikler olduğunu kaydederek, “Artık ABD’li teknoloji şirketlerine güvenemem.” dedi.
Ödemelerde ABD bağlantısı bulundurmamak için tedarikçilerin işlemlerini tek tek incelediklerini ve tüm çalışanların Avrupa’da banka hesabı açmasının sağlandığını söyleyen Giler, yargının çalıştığı banka sayısının önemli ölçüde azaldığını ifade etti. Giler, ABD ile bağlantısı olmayan ödemeleri kabul eden kurumların sınırlı olduğunu vurguladı.
Mali Egemenlik ve AB’nin Yükümlülükleri
Zavala Giler, UCM’nin Avrupa’da, avro cinsinden ve ABD bağlantısı olmadan işlem gerçekleştirebilmesi gerektiğini belirtti. Bu durumun sağlanamaması halinde Avrupa’nın mali egemenliğinin sorgulanacağını belirtti. Ayrıca, AB şirketlerinin ABD yaptırımlarına uymasını engelleyecek bir tüzüğün devreye alınması çağrısında bulundu.
Belirsizliğin bankalar ve teknoloji şirketleri dışında STK’ları da olumsuz etkilediğini söyleyen Giler, “Bu durum, Mahkeme’nin çalışmalarını destekleme noktasında hukuki koruma olup olmadıklarına dair büyük bir belirsizlik oluşturdu.” dedi.
ABD’nin UCM’ye Yaptırımları
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, UCM’nin eski yargıcı Navi Pillay’ın “2026 Nobel Barış Ödülü’nü kazanmasının ardından Mahkeme’ye yaptırım uygulama kararı aldıklarını ifade etmişti. Rubio, ABD’nin UCM tarafından Amerikalıların yargılanmasına asla izin vermeyeceğini ve Mahkeme’nin ya tehditlerini durdurmasını ya da ortadan kaldırılacağını vurgulamıştı.
UCM, Kasım 2024’te İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ve eski Savunma Bakanı Yoav Gallant hakkında tutuklama emri çıkarmış, ABD bu karara itiraz etmişti. Ağustos ayında ise UCM Başkanı Tomoko Akane ile diğer yargıç ve savcılara yaptırım uygulanmıştı.
AB’nin Engelleme Tüzüğü Tarihçesi
“Engelleme Tüzüğü”, ilk kez 1996’da ABD’nin Küba, İran ve Libya’ya yönelik ambargoları sonrasında gündeme geldi. Bu tüzüğün amacı, AB şirketlerini korumak için yabancı mahkemelerin kararlarını engellemekti. Ancak, zamanla AB ve ABD arasındaki müzakereler bu mevzuatı askıya aldı. Tüzük, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran ile nükleer anlaşmadan çekilmesinin ardından 2018’de yeniden yürürlüğe girmişti.
AB Yüksek Temsilcisi Kallas, 20 Ekim’de yaptığı açıklamada, UCM’yi ABD’nin yaptırımlarından korumak için “Engelleme Tüzüğü” dahil tüm seçeneklerin değerlendirileceğini bildirdi. Kallas, yaptırımların yürürlüğe girmesinden önce sürecin dikkatlice analiz edilmesi ve diyalog için çabaların sürdürülmesi gerektiğini vurguladı.
