Özel Sektör Tahvil İhraçları Büyürken, Temerrütler Artıyor
Sıkı para politikası ve artan finansman maliyetlerinin etkisiyle, şirketler son yıllarda tahvil ihraçlarını önemli ölçüde artırdı. Ancak, makroihtiyati önlemlerin krediye erişimi kısıtlaması sonucu özel sektör, zorlu bir dönemden geçiyor. Hem TL cinsindeki tahvillerde hem de eurobondlarda faizler yükselirken, bu durum temerrütlerin de artmasına yol açtı. Özel sektör eurobondlarına yönelik yabancı yatırımcıların satışları 1,3 milyar doları geçti. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), tahvil ödemelerinde yaşanan sıkıntılar nedeniyle devreye girdi ve bankalara uygulanan kredi kısıtlamalarından tahvil itfalarında kullanılan kredileri muaf tuttu. Uzmanlar, büyük şirketlerin tahvillerinde sorun beklemediklerini belirtirken, bankaların sorunlu şirketlere kredi açma konusundaki isteksizliğine dikkat çekiyorlar.
Banka Dışı İhraçlar 706,2 Milyar Liraya Ulaştı
Haziran 2023’ten itibaren uygulanan sıkı para politikası, şirketleri finansman kaynaklarını banka dışına yöneltti. Bu dönemde halka arzlar artarken özel sektör tahvil ihraçları da 992,8 milyar lira seviyesine ulaştı. Bu rakamın 286,5 milyar lirası bankalar tarafından, 188 milyar lirası ise finansal olmayan kuruluşlar tarafından ihraç edildi. Diğer finansal aracıların tahvil ihraçları ise 518,2 milyar lira seviyesinde. 16 Ekim itibarıyla toplam ihraç stoku 992,8 milyar lira olarak kaydedilirken, yıl önceye göre devlet dışı tahvil ihracı yüzde 60,7, banka dışı kurumların tahvil ihracı ise yüzde 54,4 artış gösterdi.
Tahvil Ödemelerinde Zorluklar Başgösteriyor
Geçen hafta ülke genelinde beş şirket, tahvil ödemelerini gerçekleştiremedi. Tarfin Tarım, Alnus Yatırım, Alves Kablo ve Fikret Petrol, temerrüt açıklarken, Ata Varlık Kiralama’nın tahvil ödemesi de gerçekleşmedi. Yurt dışında, Zorlu Enerji 23 Ekim’deki eurobond ödemesi için tarih değişikliği talep etti. Bu tür gelişmeler, yabancı yatırımcıların talebini de olumsuz yönde etkiliyor.
Yabancı Yatırımcıların Çıkışı 1,3 Milyar Doları Aştı
TCMB verilerine göre, 15 Eylül’den bu yana yabancı yatırımcıların özel sektör tahvillerindeki çıkışı 1,3 milyar doları geçti. Bu tahvillerdeki toplam stok ise 3 milyar dolara geriledi. Yılbaşından bu yana en fazla ilgi gören TL cinsi menkul kıymetler arasında özel sektör tahvilleri 2,8 milyar dolara yakın net girişle öne çıkarken, devlet tahvillerinde net giriş 1,7 milyar dolar, hisse senetlerinde ise 1,4 milyar dolarda kalıyor.
Bankaların Risk Alma İsteği Düşük
Yaşanan ödeme sorunları sonrası TCMB, ticari kredi büyüme sınırı istisnalarında değişikliğe gitti ve banka dışı özel sektör kuruluşlarının TL cinsinden ihraç ettikleri borçlanma araçlarının itfasında kullanılacak kredilerden istisna getirdi. Uzmanlar, TCMB’nin bankaları devreye sokmaya çalıştığını ifade ederken, bankaların bu şirketlere finansman sağlamada isteksiz olabileceğine dikkat çekiyorlar. Kredi alamayan şirketlerin tahvillere yönelmesi ve halka arzların durması, finansmana erişimi daha da zorlaştırabilir.
Küçük Şirketlerde Temerrüt Riski Artıyor
BBVA Küresel Piyasalar Strateji Direktörü Tufan Cömert, Türk özel sektör tahvillerindeki satış baskısının, finansal güçlük yaşayan ihraççıların ötesinde bir duruma işaret ettiğini belirtti. Vestel’in yapılandırma teklifinin yanı sıra havacılık sektöründeki maliyet artışları ve yatırım fonlarındaki sıkıntılar, tahvil piyasasında baskı yaratıyor. Cömert, daha küçük ölçekli şirketlerin finansman modeline ilişkin endişelerin arttığını ve likidasyon sürecinin ilerlemesiyle yeni temerrütlerin yaşanabileceğini vurguladı. Sistemik bir finans sektörü krizi riski sınırlı olsa da, şirket kredi piyasasında yeniden finansman ve likidite risklerinin dikkatle değerlendirilmesi gerektiği belirtiliyor.
