Türkiye ile Suudi Arabistan Arasında Yenilenebilir Enerji Anlaşması Resmiyet Kazandı
HÜSEYİN GÖKÇE/ANKARA
Türkiye Cumhuriyeti ile Suudi Arabistan Krallığı, 17 Temmuz 2023’te yenilenebilir enerji alanında imzaladığı anlaşmayı Resmi Gazete aracılığıyla duyurdu. Bu kapsamda, Türkiye’de yürütülecek ek yenilenebilir enerji projelerine dair detaylar netleşti. Projelerin toplam yatırım değerinin 2.5 milyar dolar olarak belirlendiği ifade ediliyor. Anlaşma çerçevesinde, Faz 1 kapsamında 1000 MWe kapasiteli Taşeli GES ve Sivas GES projelerinin yanı sıra, ek olarak Faz 2’de 3000 MWe büyüklüğünde yeni projeler geliştirilecek. Projeler, belirlenen sürede 30 yıl boyunca proje sahibi şirketler tarafından işletilecek. Elektrik enerjisi alım ve satımı için ayrı anlaşmalar da yapılacak. Projelerin geliştiricileri Suudi şirketler olacak ve Suudi Arabistan tarafından atanacak. Yatırımcı şirketler ise Türk makamlarıyla özel hukuk hükümlerine tabi yatırım anlaşmaları imzalayacak.
Mevzuat Garantisi Sağlanacak
Yatırımcı şirketlerin, 1000 MWe büyüklüğündeki projeleri için 30 milyon Euro tutarında teminat mektubu sunması gerekecek. İşletme süresi boyunca ulusal mevzuatta projeleri olumsuz etkileyebilecek değişiklikler olması halinde, projenin ekonomik dengesinin korunmasına yönelik düzenlemeler yapılabilecek. Her yatırım, satın alma ve arazi kiralama sözleşmesi için kredi verenlerle doğrudan anlaşmalar imzalanacak. Proje şirketleri Türkiye’deki mevzuatlara göre tüzel kişilik oluşturacak ve geliştirici, kurulan her projede yüzde 100 hisseye sahip olacak. Ancak, şirketin hisse oranı, ticari işletmeye geçiş tarihinden itibaren iki yıl içinde yüzde 51’in altına düşemeyecek, ardından bu oran yüzde 35 olarak belirlenmiş olacak.
Alım Fiyatları Belirlendi
Sivas GES’te üretilen elektrik, ilk 5 yıl boyunca KDV hariç 47.5 Euro/MWh üzerinden alım garantisi verilecek, sonrasında ise fiyat 23.4 Euro/MWh olarak güncellenecek. Taşeli GES’teki fiyat ise 47.5 Euro/MWh ile başlayıp, daha sonra 19.5 Euro/MWh seviyesine düşecek. Geçtiğimiz yıl Türkiye’de gerçekleştirilen yenilenebilir enerji kaynak alanındaki ihale süreçlerinde fiyatların 32.5 ile 39.5 Euro/MWh aralığında belirlendiği de kaynaklar tarafından bildirildi. Türkiye’nin anlaşmanın onayını sağlamak için gereken işlemleri altı ay içinde tamamlamaması durumunda fiyatların yeniden gözden geçirilebileceği vurgulandı.
Elektrik İletim Masrafları Türk Tarafından Karşılanacak
Proje kapsamında üretilen elektriğin sisteme entegrasyonunda ve santralin iç tüketimi için gerekli olan elektrik alımı sırasında iletişim sisteminin kullanımına ilişkin tüm masraflar, Türk tarafı tarafından üstlenilecek. Anlaşmaya göre alıcı, Türkiye Elektrik İletim A.Ş. (TEİAŞ) tarafından atanmış bir tüzel kişilik olarak tanımlanıyor. Proje şirketi, enerji üretim planlarını bir gün öncesinden alıcıya sunacak; üretimle fiilen sevk edilen elektrik arasındaki yüzde 12.5’lik dalgalanmalardan alıcı sorumlu olup, sapmaların aşılması durumunda proje şirketi sabit bir ücretle geri ödeme gerçekleştirecek. Projelerin başarısız olması durumunda taraflar, karşılıklı olarak yükümlülük altına girmeyecek.
Anlaşmalar, her iki ülkenin usullerini tamamlamasıyla yürürlüğe girecek. Eğer, yürürlük tarihinden itibaren 18 ay içinde Faz 1 projeleri için yatırım ve satın alma anlaşmaları imzalanmazsa, taraflardan biri herhangi bir yükümlülük olmaksızın anlaşmayı feshetme hakkına sahip olacak. Arazilerin imara ilişkin işlemleri Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’na bağlı Elektrik Üretim A.Ş. tarafından gerçekleştirilecek.
Teşviklerden Yararlanma İmkanları
Bu projelerde, teşvik belgesi almaksızın Türkiye’de sağlanan kurumlar vergisi anlaşmalarından yararlanma olanağı sunulacak. Ayrıca, Türk tarafı projelerin uygulanmasında kullanılacak ekipman ve malzemelerin ithalatında vergi muafiyeti hakkı elde edecek. Yurt içinden alınacak malzemelerde de KDV muafiyeti sağlanacak. Vergiye tabi işlemler üzerinden hesaplanan KDV konusunda indirim hakkı, anlaşmanın yürürlük tarihinden itibaren 10 yıl boyunca zamanaşımına tabi olmayacak.
Bu gelişmeler, Türkiye’nin yenilenebilir enerji alanındaki büyüme hedefleri açısından önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
