Sermaye Piyasası Kurulu’ndan Yatırım Fonları İçin Kritik Düzenlemeler
İSTANBUL – Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), geçen yıl kasım ayında duyurduğu, yatırım fonlarında manipülasyonu önlemeye yönelik düzenlemeleri geçtiğimiz hafta açıkladı. Yenilikler, özellikle serbest fonları kapsayarak yatırım fonlarıyla ilgili kurallarda köklü değişiklikler gerçekleştiriyor. Bu değişikliklerle amacın, tek bir hisseye odaklanmanın önüne geçmek olduğu belirtildi. Düzenlemeler kapsamında, fiili dolaşım sınırı, fon yönetici sayısına göre yeni serbest fon kurma şartları ve portföy yönetim şirketlerine sermaye artırımı gereklilikleri getirildi. Fonların, bu yeni düzenlemelere uyum sağlamaları için belirli bir süre tanınacak.
Tek Hissede Portföy Değeri Sınırlaması
SPK’nın 28 Ağustos tarihinde açıkladığı düzenlemeye göre, serbest fonların portföy değerinin yüzde 5’ini aşan sermaye piyasası araçlarının toplamı, fonun portföy değerinin yüzde 20’sini geçemeyecek. Bu, tek bir varlığa değil, tüm pozisyonlara uygulanacak. Örnekle açıklanan düzenlemede, 1 milyar TL büyüklüğündeki bir serbest fonda, A hissesinin yüzde 12 ve B hissesinin yüzde 8 ağırlık taşıması durumunda, toplamda yüzde 20’ye ulaşıldığı için bu kural geçerli olacak. Ancak eğer bir diğer hissenin ağırlığı yüzde 5,1’e çıkarsa, sınır aşılmış sayılacak. Uzmanlar, bu düzenlemelerle birlikte gelen kuralın, tek hissede çok yüksek pozisyon alımını yasaklamadığını ancak toplamda yüzde 20 ile sınırlı kalacağını vurguluyor.
Alım Sınırları ve Halka Açıklık Oranı
Yeni düzenlemeyle birlikte, serbest fonların halihazırda fiili dolaşım oranı düşük olan hisse senetlerine yönelik alımları da düzenlenmiş durumda. Örneğin, fiili dolaşım oranı yüzde 25’in altında olan bir hisse için tek bir fon, hisseyi maksimum yüzde 8 oranında taşıyabilecekken, aynı yöneticiye ait diğer fonların toplam yatırımı yüzde 16 ile sınırlı olacak. Halka açıklık oranı arttıkça, bu limitlerin de gerileyeceği belirtiliyor. Özel olarak BİST 30 hisseleri bu kuraldan muaf tutulurken, endeks fonları ve borsa yatırım fonları, ek düzenlemelere tabi olmayacak.
Hakim Ortaklar için Ek Sınırlamalar
Eğer fon yatırımcıları, kontrol ettiği bir şirkete yatırım yapıyorsa, burada daha sıkı sınırlamalar uygulanacak. Fonun kontrol ettiği şirketteki paylar için, tek bir serbest fon için fiili dolaşımın yüzde 1’i, tüm fonlar için ise en fazla yüzde 2 sınır getirilecek. Ayrıca bu kural, sadece hisseleri değil, diğer tüm menkul kıymetleri de kapsamaktadır.
Yönetici Sayısına Göre Fon Kurma Şartları
Yeni kurallara göre, portföy yöneticileri, kurulabilecek serbest fon sayısında önemli bir rol oynayacak. Örneğin, bir şirketteki yöneticilerin sayısı kadar serbest fon kurmak mümkün olacak. Eski düzenlemelerde üç katına kadar çıkabilen bu sayı, yeni dönemde yöneticilerin sayısını aşamayacak. Ayrıca, her fon için en az iki portföy yöneticisi atanacak.
Büyük İşlemler ve Genel Müdür İzni
Büyük işlemler için genel müdür onayı gerektirecek yeni bir düzenleme de hayata geçirildi. Fonun portföy değerinin yüzde 5’inden fazla olan alım satım kararlarının, genel müdür onayına sunulması zorunlu hale getirildi. Aynı zamanda bu belgelerin en az 5 yıl süreyle saklanacağı belirtiliyor.
Portföy Yönetim Şirketleri için Sermaye Şartları
Yönetmelik, portföy yönetim şirketlerine de yeni sermaye şartları getiriyor. 2027 yılı için geniş yetkili şirketlerin başlangıç sermayesinin 500 milyon TL, sınırlı şirketlerin ise 250 milyon TL olarak belirlenmesi öngörülüyor. Ayrıca, serbest fonların toplam portföyünün yarısından fazlası serbest fonlardan oluşuyorsa, şirketlerin sermayelerini artırması bekleniyor.
Şeffaflık ve TEFAS Açıklamaları
Yeni düzenlemeyle birlikte şeffaflık da ön plana çıkıyor. TEFAS’ta portföy dağılım raporları haftalık olarak açıklanacak. Yatırımcıların hissedeki pay oranları belirli eşiklere ulaştığında, kimlikleri ve oranları KAP aracılığıyla paylaşılacak.
Teminat Kullanımında Yenilikler
Serbest fonların borçlanma araçları ve para piyasası işlemleri için portföylerinde belirli sınırlarla işlem yapmalarına olanak tanınacak. Bununla birlikte, borsa dışı işlemlerde kullanılacak teminatlar da sınırlandırılacak ve sadece BİST 30 hisseleri kabul edilecektir.
Bu yeni düzenlemeler, yatırım fonları üzerindeki kontrolü artırmayı ve piyasa şeffaflığını sağlamak adına önemli adımlar olarak değerlendiriliyor. Fonların; yatırım stratejilerinde ve yönetimsel uygulamalarında bu değişikliklere uyum sağlaması bekleniyor.
