Mahfi Eğilmez: Ekonomideki Gerilim Asıl Olarak Sermaye ile Emeğin Paylaşımı Üzerinde
İktisatçı Mahfi Eğilmez, güncel ekonomik konular üzerine yaptığı değerlendirmelerde, asıl tartışmanın enflasyon veya büyüme gibi başlıklar değil, “sermaye ve emek arasındaki bölüşüm mücadelesi” olduğunu savundu. Eğilmez’in “Sermaye-emek kavgasında son durum” başlıklı yazısında, ekonomik meselelere dair derin bir bakış açısı sundu.
Üretim süreçlerinin sermaye, emek, doğal kaynaklar ve girişimcilikten oluştuğunu hatırlatan Eğilmez, bu süreçte elde edilen gelirlerin farklı ekonomik kesimler arasında paylaştırıldığını vurguladı. Ancak kamuoyundaki tartışmaların çoğu zaman yüzeysel olduğunu belirten Eğilmez, asıl sorunların “şirketler ile çalışanlar” değil, doğrudan “sermaye ile emek” arasında yaşandığına dikkat çekti.
Eğilmez, sermayenin sürekli büyüme eğiliminde olduğunu; buna karşın emeğin zamanla sınırlı olduğunu ifade ederek, bu yapısal farklılığın uzun vadede sermayeyi daha avantajlı hale getirdiğini açıkladı. Tarihsel olarak, Sanayi Devrimi ile birlikte bu dengenin önemli ölçüde değiştiğini, o dönemde üretim hızlanırken çalışanların zor koşullarda çalışmak durumunda kaldığını anımsattı.
Zamanla işçi hareketlerinin güçlenmesi ve sosyal devlet uygulamalarının yaygınlaşmasıyla bu dengenin kısmen düzeldiğini belirten Eğilmez, özellikle İkinci Dünya Savaşı sonrasında emeğin daha fazla korunduğu bir dönem yaşandığını ifade etti. Fakat Soğuk Savaş sonrası dönemde küreselleşmenin etkisiyle sermayenin hareketliliğinin arttığını ve emeğin kırılgan hale geldiğini söyledi.
Bugün, sendikaların zayıflaması, güvencesiz çalışma modellerinin artışı ve düşük ücretlerin yaygınlaşması gibi olumsuz gelişmelerin etkinliğini artırdığını dile getiren Eğilmez, yapay zeka ve otomasyon gibi teknolojik yeniliklerin de emeğe olan talebi azaltabileceğini belirtti.
Eğilmez, bu dönüşümlerin yalnızca çalışma koşullarını etkilemekle kalmayıp, emeğin ekonomideki rolünü de yeniden tanımlayabileceğini kaydetti. Bu bağlamda, Evrensel Temel Gelir gibi yeni çözüm önerilerinin gündeme geldiğini ifade etti. Bu model sayesinde bireylerin çalışsalar da çalışmasalar da belirli bir gelir elde etmeleri amaçlanmaktadır.
Eğilmez, üretimde emeğin rolü azaldığında ortaya çıkan değerin nasıl paylaşılacağı gibi soruların sadece ekonomik değil, siyasi ve toplumsal boyutları da bulunan kritik meseleler olduğunu vurguladı. Bu durum, önümüzdeki dönemde ekonomik ve toplumsal dengelerin nasıl şekilleneceği konusunda önemli bir tartışmanın kapısını aralıyor.
