Kira Sorunu ve Olası Çözümler Üzerine Değerlendirme
Son yıllarda enflasyondaki artış, kira bedellerinin de katlanarak yükselmesine yol açtı. 2022-2023 yıllarında uygulanan yüzde 25 artış sınırlaması, durumu düzeltmekte yetersiz kalmış görünüyor.
Büyük şehirlerde konut fiyatlarının yüksekliği, kiraların da yüksek oranda yükselmesine neden olarak barınma krizini beraberinde getirdi. Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) 12 aylık Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) verileri ışığında, 2022 yılının Haziran ayında uygulanan yüzde 25 artış sınırlaması, iki yıl boyunca geçerli olmamış ve Temmuz 2024 itibarıyla yeniden TÜFE 12 aylık ortalamalarına dönüş yapılması bekleniyor.
Kira sorununun ülke için önemli bir mesele olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Aziz Konukman, bu konudaki görüşlerini Cumhuriyet’e aktardı. Konukman, “Kira sorunu çok ciddi bir boyuta ulaştı. Kiracının maddi gücü yetmiyor, mülk sahibi de aldığı kira bedelinden memnun değil. Bu sorunu çözmek Zorunda olan iktidar, konut kira zammına yüzde 25 sınırlama getirmeye çalıştı ama başarılı olamadı. Şu anda durum kontrolden çıktı. Yargının devre dışı kaldığı bu ortam kargaşaya neden oluyor ve bu durum fiziksel şiddet olaylarıyla sonuçlanabiliyor. Dar gelirli vatandaşlar zor durumda kalırken, mülk sahipleri keyfi davranışlarda bulunabiliyor. Ancak TBMM’de yapılacak basit bir yasal düzenleme, sorunu çözebilir” dedi.
Kira sorununun çözümü için emlak beyan değerleri üzerinden yasal düzenlemeye ihtiyaç olduğunu belirten Konukman, mülk sahiplerinin gerçek kira bedelini yansıtacak biçimde beyanda bulunmaları gerektiğini vurguladı. "Kira bedeli, emlak beyan değeriyle orantılı olmalıdır. Yani emlak beyanında belirtilen değere dayalı bir oran belirlenerek, kira bedelinin bu orandan fazla olmaması sağlanmalıdır. Örneğin, kirası 30 bin lira olan bir konutun beyan değeri, gerçek kira bedelinin çok altında olabilir ve bu durum adaletsizliğe yol açar. Vatandaşları kişisel vicdana bırakmak doğru değil" ifadelerini kullandı.
Prof. Dr. Konukman, yasal düzenlemenin hem kiracılar hem de mülk sahipleri için faydalı olacağını, kira değerinin emlak değerine orantılı olmasının daha adil bir sistem oluşturacağını belirtti. Ayrıca Türkiye genelinde emlak beyan değerlerinin güncellenmesi gerekliliğine dikkat çekti. “Eğer bir kişi yüksek kira geliri bekliyorsa, beyanını güncellemeli; bu durumda ödeyeceği emlak vergisi de artacaktır. Böylece hem kiracılar hem de mülk sahipleri kazançlı çıkacaktır. Belediyeler ise emlak vergilerindeki artıştan yararlanarak, emlak beyan değerlerini şeffaf bir şekilde paylaşarak kiralık konut arayanlara yardımcı olabilir. Bu tür bir düzenleme, ‘kazan-kazan’ prensibine dayalı olarak Türkiye’nin ihtiyacını karşılayabilir. TBMM’nin bu konuda adım atması, ülkeyi rahatlatacaktır” şeklinde konuştu.
