Çalışanların emeklilik tarihlerinin yanı sıra en çok merak ettikleri konulardan biri de kıdem tazminatı. Bildiğimiz üzere, kıdem tazminatı alabilmek için son işyerinde en az 1 yıl çalışmış olma şartı bulunmaktadır. Bunun yanı sıra, çalışanın kendi isteği ve kusuru dışında işten çıkarılması da gerekli bir koşuldur. Yani, çalışanların istifa ederek kıdem tazminatı almaları mümkün değildir. Ancak bazı istisnai durumlar mevcuttur.
TAZMİNATTA İSTİSNA HÜKÜMÜ
Yeni Asır’dan alınan bilgilere göre, 1475 sayılı yasanın 14. maddesi gereğince, emeklilik için yaş dışındaki şartları tamamlayarak işten ayrılanlar için kıdem tazminatı alma durumu söz konusudur. Eğer birey prim ve varsa yıl şartını tamamladıysa, son işyerinden en az 1 yıl çalışmış olması koşuluyla kıdem tazminatını alabilir. Emeklilikte yaş dışındaki şartlar, işe giriş tarihi ile belirlenmektedir ve bu tarihler incelendiğinde ise üç ana dönem ortaya çıkıyor.
BİRİNCİ DÖNEM: 8 EYLÜL 1999 ÖNCESİ SİGORTALILAR
8 Eylül 1999’dan önce sigortalı olan çalışmalarda kıdem tazminatı alabilmek için en az 3600 gün prim geçmişi gerekmektedir. 10 yıllık prim süresine sahip olanlar, istifa ederek son işyerlerinden kıdem tazminatlarını talep edebilirler.
İKİNCİ DÖNEM: 8 EYLÜL 1999 – 30 NİSAN 2008 ARASI SİGORTALILAR
8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 tarihleri arasında sigortalı olanlarda iki farklı kriter bulunmaktadır. Bunlardan ilki, çalışan cinsiyet fark etmeksizin 7 bin günü tamamlayanların istifa ile kıdem tazminatı alabilmesidir. İkincisi ise 7 bin günü tamamlayamayanlar için geçerlidir; bu durumda, 4500 günü tamamlayan ve ilk sigortalı olduğu tarihten itibaren 25 yılını dolduranlar, yine istifa ederek kıdem tazminatı talep edebilir. (1999 girişliler için bu 25 yıl bu yıl 9 Eylül’de tamamlanacak.)
ÜÇÜNCÜ DÖNEM: 1 MAYIS 2008 SONRASI SİGORTALILAR
1 Mayıs 2008 tarihinden sonra ilk kez sigortalı olanlar, bu dönem kapsamında değerlendirilmektedir. Bu gruptaki kişiler için kıdem tazminatı alabilmek için prim şartı 7200 güne çıkmaktadır. Kadın veya erkek fark etmeksizin tüm sigortalılar, 7200 günü doldurduklarında kıdem tazminatını alma hakkına sahiptir. Ancak, bu prim şartını sağlamayanlar için yeni şartlar uygulanmaktadır.
KIDEM TAZMİNATINDA YIL YIL KURALLAR
2008 ile 2016 yılları arasında her yıl prim şartı 100 gün artarak hesaplanmaktadır. Bu durumda, 4600 gün ile 5400 gün arasında prim süresine sahip olanlar, kıdem tazminatı alma hakkı kazanabiliyor. Bu hesaplamalar, işe giriş tarihine göre farklılık gösterebilmektedir. 2008 içinde sigortalı olanlar için 4600 gün şartı aranırken, 2009’da 4700, 2010’da 4800, 2011’de 4900, 2012’de 5000, 2013’te 5100, 2014’te 5200, 2015’te 5300 ve 2016 ile sonrasında ise 5400 güne çıkmaktadır.
KISMİ EMEKLİLİK ŞARTLARI
Kıdem tazminatı için gerekli prim şartlarındaki alt sınırlar aynı zamanda kısmi emeklilik kriterlerini karşımıza çıkarmaktadır. 1999 öncesi için kısmi emeklilik için 15 yıl ve 3600 gün, 1999-2008 döneminde ise 25 yıl ve 4500 gün şartları geçerlidir. 2008 sonrası için ise her yıl artan ve 4600 günden başlayıp 5400 güne kadar ulaşan sıralama uygulanmaktadır. Bu prim şartları, kıdem tazminatı için yeterli olsa da emeklilik için ayrıca yaş kriterinin de yerine getirilmesi zorunludur.
SGK’DAN YAZI ALMA ŞARTI
Prim şartlarını ve kıdem tazminatı alabilmek için gerekli minimum 1 yıllık çalışma süresini tamamlayanlar, Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) giderek bu şartları sağladıklarına dair bir yazı alabilirler. Bu yazı olmadan istifa edilmesi durumunda kıdem tazminatı alınamayacağı için, öncelikle bu belgenin temin edilmesi ve ardından işyerine verilecek istifa dilekçesine eklenmesi gerekmektedir. Dilekçede, istifa sebebi olarak yaş dışındaki emeklilik şartlarının tamamlandığı belirtilmelidir.
#Emeklilik #KıdemTazminatı #İstifa #SGK #ÇalışanHakları
