Orta Doğu Gerilimi ve Deniz Ticaretinde Etkileri
Orta Doğu’da yükselen gerilim, küresel ekonomiler ve ticaret ağları üzerinde büyük bir etki yaratmış durumda. Dünya Ticaret Örgütü, bu çatışmaların yaratabileceği ekonomik tahribatın uzun vadeli olabileceğini vurgulamıştı. Bölgedeki belirsizlikler, gemilerin risk primlerinde kayda değer artışlara yol açarken, barışın sağlanmasıyla birlikte alternatif rotaların daha cazip hale gelmesinin sigorta primlerini azalttığı gözlemleniyor.
Türkiye Liman İşletmecileri Derneği, bu durumu ortaya koyan kritik bir rapor yayımladı. Raporda, Orta Doğu’daki gerilim sebebiyle gemilerdeki savaş risk sigorta primlerinin yüzde 0,7 ila 1 seviyesine kadar çıktığı belirtiliyor. Ancak, bölgedeki normalleşme çabalarının ve Süveyş rotasının cazipleşmesinin bu primleri yüzde 0,2 ila yüzde 0,4 seviyelerine çektiği kaydedildi. Raporda, bir savaş senaryosunda bu durumun yeniden değişebileceği konusunda uyarılar da bulunuyor.
Devam Eden Riskler
Raporda, İran ile ABD ve İsrail arasındaki olası bir gerilimin bölgeyi etkileyebileceğine dikkat çekildi. Özellikle Yemen’deki Husilerin, Bab el-Mendep Boğazı ve Kızıldeniz hattında yeni bir cephe açarak deniz trafiğini tehdit etme olasılığı gündemde. Bu tür olasılıkların, gemilerde risk primlerinin artmasına yol açabileceği ve deniz ticaretinde olumsuz etkiler yaratabileceği ifade ediliyor. Sektör temsilcileri, fiyatlardaki genel artışa yol açacak olası bir risk prim artışının tedarik zincirindeki tüm alanlarda yankı bulabileceğinin altını çiziyor.
Enerji Ticareti Üzerine Etkiler
Rapor ayrıca, deniz yoluyla yapılan enerji ticaretinin de önemli bir odak noktası olduğunu belirtiyor. Fosil yakıt talebinin kısa vadeli artışı ile iklim hedefleri arasındaki gerilim, enerji taşımalarında dalgalı bir seyrin ortaya çıkmasına neden oldu. 1990-2025 yılları arasında ham petrol taşımalarının 1,2 milyar ton seviyesinden 2,1 milyar tona çıktığı gözlemleniyor. Ancak, 2015 ve 2025 arasındaki süreçte bu rakam dalgalı bir seyir izledi. Özellikle 2026 yılında fosil yakıt krizinin, LNG taşımalarında önemli bir artış yaratabileceği öne sürülüyor.
Karbon Emisyonlarındaki Artış
Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) tarafından yürürlüğe sokulan çevre düzenlemeleri, denizcilik sektörünü etkisi altına almaya başladı. Raporda, deniz ticaretinden kaynaklanan karbon emisyonlarının 2024 yılında bir önceki yıla göre %5 artarak 900 milyon tonun üzerine çıktığı belirtiliyor. Bu artışın nedeni ise güvenlik sebebiyle rota sapmaları ve seyir artışları. 2025’te benzer bir durumun devam etmesi bekleniyor; ancak IMO’nun yeni emisyon sınıflandırmalarının devreye girmesiyle 2026’da karbon salınımlarının düşeceği vurgulanıyor.
Bu veriler ışığında, Orta Doğu’daki siyasi çalkantılar deniz ticareti ve enerji pazarları üzerinde derin etkiler yaratmaya devam ediyor.
