Melih Cevdet Anday: “Garip” Akımının Son Temsilcisi
Melih Cevdet Anday, 13 Mart 1915’te Çanakkale’de, Hatice Nadide ve İbrahim Cevdet çiftinin üçüncü çocuğu olarak dünyaya geldi. Nüfus kaydı İstanbul Fatih’te yapıldığı için birçok kaynakta doğum yeri İstanbul olarak geçiyor. Yazarın, doğum yeri hakkında verdiği bilgilere göre, babası yedek subaylık yaptığı dönemde Çanakkale’de doğmuş ve kısa süre sonra ailesiyle İstanbul’a gönderilmiştir.
Anday’ın çocukluğu, Kadıköy’deki geniş bir aile ortamında geçti. Bu ailede 2. Abdülhamid’in hususi hekimi Mukim Paşa gibi önemli kişiler de yer almakta. Edebiyata duyduğu ilgi, Fransa’da tıp eğitimi almış ve edebiyatla yakından ilgilenen Kadri Raşit Paşa sayesinde şekillendi.
Lisans Yılları ve Okul Arkadaşları
İlkokul eğitimini Kadıköy 35. İlkokulu’nda, ortaokulu ise Kadıköy Ortaokulu’nda tamamladı. Edebiyata olan merakı, öğretmeninin önerisiyle pek çok ünlü yazarın eserlerini keşfetmesiyle daha da arttı. Ani kariyer değişiklikleri ile Ankara Gazi Lisesi’ne devam eden Anday, burada Oktay Rifat ve Orhan Veli ile arkadaşlık etti. Üçü, okul dergisi “Sesimiz’in komitesinde birlikte çalıştı.
Prof. Dr. Hakan Sazyek, Anday’ın dergideki yazıları hakkında şöyle der: “Melih Cevdet’in yazıları, arkadaşlarının eserlerine göre daha fazla çeşitlilik gösterir.”
Edebiyat Kariyerinin Başlangıcı
Lise yıllarında edebiyata yönelen Anday, “Ukde” adlı şiirini 1936 yılında Varlık dergisinde yayımladı. Eğitimine devam etmek üzere üniversiteye kaydolmuş, ancak Devlet Demiryollarında çalışmak zorunda kalınca öğrenimini yarıda bırakmıştır. Sosyoloji öğrenimi için Belçika’ya gitse de maddi sebeplerle kısa sürede geri döndü.
Usta kalem, şiirlerini Ses, Yaprak, Yeditepe ve daha birçok dergide yayınladı. Şiirin farklı alanlarında araştırma yapma tutkusu, Anday’ın edebi kimliğini derinleştirdi.
“Garip” Akımı ve Askerlik
1941’de, Orhan Veli ve Oktay Rifat ile birlikte “Garip” akımını başlatan Anday, bu isimde bir şiir kitabı yayımladı. İkinci Dünya Savaşı sırasında askere çağrıldı ve toplamda dört yıl görev yaptı.
Hasan Ali Yücel’in desteğiyle Milli Eğitim Bakanlığı’nda görev alan Anday, 1953-1954 yılları arasında Akşam gazetesinde çalışarak sanat-edebiyat sayfasını yönetti. Yazılarını Tercüman, Büyük Gazete ve Cumhuriyet gibi gazetelerde kaleme aldı.
Eserleri ve Ödülleri
Şiirlerinde yaşam sevinci, savaş karşıtlığı gibi temaları işleyen Anday, daha sonraki dönemlerinde dünya meselelerine yöneldi. Çok sayıda tiyatro oyunu yazdı ve eserleri, Devlet Tiyatroları gibi birçok grupta sahnelendi.
Elli yıl süren edebiyat kariyeri boyunca, Anday’a birçok ödül verildi. Bunlar arasında 1970 yılında TRT Roman Armağanı ve 2000 yılında Aydın Doğan Vakfı Şiir Ödülü öne çıkar.
Melih Cevdet Anday, 28 Kasım 2002’de solunum ve böbrek yetmezliği nedeniyle vefat etti ve Büyükada’ya defnedildi. Edebiyat dünyasında bıraktığı izler, onu Türk şiirinin önemli bir şahsiyeti haline getirdi.
