Endonezya’daki Orman Yangınları, Bölgedeki Ülkeleri Tehdit Ediyor
Endonezya’nın Kalimantan, Papua ve Sumatra bölgelerinde meydana gelen orman yangınları, rüzgarların da etkisiyle yoğun dumanın komşu ülkeler Singapur ve Malezya’ya yayılmasına sebep oldu. Uzun süredir Süneydoğu Asya’da etkisini sürdüren bu zehirli duman, bölgede yaşayanlarda solunum yolu rahatsızlıkları ve baş ağrıları gibi sağlık sorunlarına yol açtı.
Hava kirliliği, yalnızca halk sağlığını tehdit etmekle kalmayıp, aynı zamanda Endonezya ile komşu ülkeler arasındaki diplomatik ilişkileri de zorluyor. Her yıl belirli dönemlerde tekrarlanan orman yangınları, büyük ölçüde palmiye yağı gibi tarımsal ürünlerin üretimi amacıyla gerçekleştirilen geniş ölçekli arazi temizliği ile ilişkilendirilmekte. Bu yıl ise güçlü El Niño hava olayının yarattığı kuraklık, yangınları kontrol altına almayı daha da zorlaştırıyor.
Geçtiğimiz yıllarda Singapur ve Malezya’da birkaç gün süren hava kirliliği bu yıl haftalarca devam etti.
Malezya’da Boykot Çağrısı
Malezya’da artan hava kirliliğine karşılık bazı vatandaşlar, Endonezya ürünlerine boykot uygulamaya başladı. Milletvekili Syed Saddiq, yangınlarla bağlantılı şirketlere yaptırım uygulanmasını talep etti. Ülkedeki hava kirliliği seviyelerinin sağlıksız boyutlara ulaşması nedeniyle bazı bölgelerde okullar da kapanma kararı aldı.
Singapur’da ise hükümetin yangınları önlemek için yeterince önlem almadığı yönünde eleştiriler yükseliyor. Yetkililer, ada genelinde yüzlerce temiz hava sığınağı oluşturarak, çocuklar, yaşlılar ve risk grubundaki bireylere maske dağıtma çalışmalarına başladı. Ayrıca, mevcut hava kirliliği yasalarının güçlendirilmesi de gündemde. Endonezya’daki yangınlarla bağlantılı olduğu düşünülen 10 Singapur merkezli şirket hakkında da soruşturmalar başlatıldı.
Diplomatik Gerilim Artıyor
Singapur Dışişleri Bakanı Vivian Balakrishnan, Endonezya Cumhurbaşkanı Prabowo Subianto ile Cakarta’da bir araya gelerek hava kirliliğiyle mücadele için ortak çalışma grubu kurulmasına dair mutabakat sağladı. Ancak Endonezyalı bir yetkilinin yangınların kontrol dışı olduğuna dair açıklamaları ve komşu ülkelerin oksijen ihtiyacının Endonezya ormanlarından karşılandığına dair sözleri, tepki topladı.
Singapur Kıdemli Bakanı K. Shanmugam, bu açıklamaları eleştirirken, hava kirliliğinin her iki ülkenin vatandaşlarının sağlığını ciddi şekilde tehdit ettiğini belirtti. Gerilimin artmasının ardından Endonezya, iç enerji ihtiyacını gerekçe göstererek Singapur’a doğal gaz ihracatını azaltacağını duyurdu. İlgili kararın, Singapur’un toplam günlük gaz talebinin yalnızca yüzde 2’sini etkilediği ifade edildi.
Bölgesel İşbirliği Gündemde
Malezya, diplomatik ilişkilerin zedelenmemesi adına Endonezya’ya karşı daha temkinli bir yaklaşım sergiliyor. Malezya Dışişleri Bakanı Mohamad Hasan, resmi protesto veya hukuki adımlar atmanın iki ülke arasındaki ilişkileri germe ihtimalini vurguladı. İki ülkenin, orman yangınlarını önleme çalışmalarını güçlendirmek için yeni bir mutabakat üzerinde çalışması bekleniyor.
Aynı zamanda, 2003 yılında yürürlüğe giren Sınır Aşan Duman Kirliliği Anlaşması yeniden gündeme gelirken, söz konusu anlaşmanın yangınlardan sorumlu şirketlere yaptırım uygulama yetkisi bulunmaması eleştirilere maruz kalıyor. ASEAN ülkeleri, 2016’da duman kirliliğini 2020’ye kadar sona erdirme hedefi koymuş, ancak bu hedefin başarılı olamaması üzerine tarihlerinin 2030’a ertelendiği bildirilmişti.
Uzmanlar, palmiye yağı üretimi ve ağaç kesimine ilişkin faaliyetlerin sürmesi durumunda, orman yangınlarının ve sınır aşan hava kirliliğinin devam edeceği uyarısında bulunuyor.
