Türkiye’de Beyin Göçü Rekor Kırdı: 2025’te Oran Yüzde 2.2’ye Ulaştı
Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) verilerine göre, 2025 yılında Türkiye’nin “beyin ihracatı” yeni bir rekor daha kırarak yüzde 2,2 seviyesine ulaştı. Yükseköğrenim mezunları arasında beyin göçü oranı, 2025’te 0,2 puanlık artışla yüzde 2’den yüzde 2,2’ye çıktı. Dikkat çeken bir husus ise, 2015-2024 yılları arasında bu oranın sadece yüzde 1,6’dan yüzde 2’ye yükselmiş olması. Dolayısıyla, 2025 yılı tek başına, önceki dokuz yıllık süreçte elde edilen artışın yarısını içeriyor.
2025 yılı beyin göçü oranı, 2020-2022 yılları arasında yurtdışına göç eden ve en az üç yıl yurtdışında kalan lisans diplomasına sahip gençlerin, 2010-2019 yılları arasında mezun olan sayısına oranı olarak tanımlanıyor. Ancak, yurtdışında üniversite eğitimi almak amacıyla giden lise mezunları ve yurtdışında üç yılı doldurmayan üniversite mezunları bu hesaplama dışında kalıyor. Ayrıca, yurtdışında yaşayan ama adres kaydını değiştirmeyenlerin durumu da hesaplamaya dahil değil. Bu nedenle, gerçek beyin göçü sayısının, resmi rakamların belirtildiğinden daha yüksek olduğu düşünülüyor.
Görünüşte küçük oranlar yanıltıcı olabilir. 2010-2019 yılı mezunları arasında her 45,6 gençten biri, 2020-2022 arasında yurtdışına göç etti ve bu gençler hala yurtdışında bulunuyor. Cinsiyet açısından, erkeklerde bu oran 37.4, kadınlarda ise 56.2’dir.
Bilim ve teknoloji açısından kritik olan alanlarda beyin göçü oranları alarm verici. Moleküler biyoloji ve genetik bölümünde her 7,6 mezundan biri yurtdışına giderken, matematik mühendisliğinde bu oran 9,1, elektronik mühendisliğinde 9,2, fizik mühendisliğinde 9,8, biyomühendislikte 10.8, bilgisayar ve yazılım mühendisliğinde 11, elektronik haberleşme mühendisliğinde ise 12 gençte bire yükseliyor.
Tam burslu özel üniversitelerin mezunları arasında yurtdışına göç edenlerin oranı ise yüzde 11,6 gibi yüksek bir rakamla dikkat çekiyor. Bu durum, yurt dışına çıkan beyinlerin büyük oranda daha yetenekli ve başarılı bireylerden oluştuğuna işaret ediyor.
Eğitim dili yabancı olan üniversitelerden mezunların yurtdışına göç oranları da dikkat çekici. Fransızca eğitim veren üniversitelerden mezun olan her 9,5 gencin, Almanca eğitim verenlerden her 13,3 gencin ve İngilizce eğitim verenlerden her 14,7 gencin yurtdışına gittiği istatistikleri mevcut.
Yerel düzeydeki rakamlar ise Türkiye’deki eğitim ve fırsat eşitsizliğini gözler önüne seriyor. Örneğin, İstanbul’da her 25,1, İzmir’de her 28,7, Ankara’da her 34 gencin yurtdışına gittiği belirtilirken, Hakkâri’de bu oran 518,3’te bire, Siirt’te ise 630,5’te bire düşüyor.
Gelişime büyük ihtiyaç duyan Türkiye, bu kadar nitelikli genç beyinlerini kaybederek entelektüel ve bilimsel olarak çoraklaşma sürecine girmektedir. Beyin göçü ile birlikte, ülkenin entelektüel kaynağının azalması ve çoraklaşması kaçınılmaz bir sonuç olarak öne çıkıyor.
Bu olguyu destekleyen birçok akademik araştırma sonucunda, gençlerin yurtdışına gitme nedenleri ortaya konuyor. Otoriterleşen siyasi iklim, özgürlüklerin kısıtlanması, kadınların maruz kaldığı sorunlar, ekonomik belirsizlikler gibi pek çok faktör, gençleri yurtdışına yönlendiren temel sebepler arasında yer alıyor. Yaşanan bu sorunlar, sadece bireylerin değil, ülkenin geleceğini de karartmaya devam ediyor.
