Dev Wētāpunga Popülasyonu Yeniden Artışta: Koruma Çalışmaları Başarıya Ulaştı
Dünyanın en ağır böcek türü olarak tanınan dev wētāpunga, Yeni Zelanda’daki yıllarca süren koruma çalışmalarının ardından doğasında yeniden çoğalmaya başladı. Bu oldukça büyük ve gececi böceklerin yetişkin dişileri, bir fare kadar ağırlığa ulaşabiliyor. Vücut uzunlukları yaklaşık 10 santimetre, bacak açıklıkları ise 20 santimetreye kadar çıkıyor.
Eski zamanlarda Yeni Zelanda’nın Kuzey Adası’nda yaygın bir şekilde bulunan wētāpunga, bölgeye insanlarla birlikte getirilen kediler, sıçanlar ve sansarlar gibi yırtıcıların etkisiyle popülasyonu hızla düştü. 1990’larda nesli tükenme tehlikesi ile karşı karşıya kalan bu tür, anakarada tamamen yok olunca geriye yalnızca Hauraki Körfezi’ndeki bir adada yaşayan küçük bir topluluk kaldı.
Popülasyonun yeniden artışını sağlamak amacıyla hayata geçirilen üretim programı önemli başarılar elde etti. Son 15 yılda bilim insanları tarafından üretilen yaklaşık 11 bin wētāpunga, Yeni Zelanda’nın çeşitli koruma alanlarına bırakıldı. Yapılan izleme çalışmaları, bazı bölgelerde böceklerin dışarıdan bir destek almadan da çoğalmayı sürdürdüğünü gösteriyor. Bu popülasyonların dördüncü nesle kadar ulaştığı belirlendi.
Bu olumlu gelişmeler ışığında, wētāpunga’nın koruma statüsü de; “ulusal düzeyde tehlikede” kategorisinden “ulusal düzeyde artışta” seviyesine yükseltildi.
Üretim Programı Altı Yetişkinle Başladı
Wētāpunga’nın neslini kurtarmak adına en önemli adımı 2008 yılında atıldı. Doğada kalan altı yetişkin wētāpunga, Auckland Hayvanat Bahçesi ve özel bakım merkezlerine götürülerek kontrollü bir üretim programı başlatıldı. Yetiştirilen yavrular için özel bir beslenme düzeni oluşturulmuş ve böcekler taze yeşilliklerle birlikte protein ihtiyaçları için balık yemleriyle beslenmiştir. Bu sayede, doğaya sağlıklı bireylerin bırakılabilmesi sağlandı.
Wētāpunga’nın gececi ve otçul yapısı, üretim ve yeniden yerleştirme sırasında doğal davranışlarının dikkate alınmasını zorunlu kıldı. Yetiştirilen bireyler, yırtıcı baskısının ortadan kaldırıldığı veya azaltıldığı korunaklı bölgelere bırakıldı.
45 Ayrı Salımla 10 Koruma Alanına Yayılma
New Zealand Journal of Zoology dergisinde yayımlanan araştırmalara göre, toplamda sekiz yırtıcısız ada ve çevresinde iki kara alanı, koruma altına alınarak wētāpunga için seçildi. Bu alanlara toplam 45 ayrı salım gerçekleştirilmiş durumda.
Özellikle Motuora ve Tiritiri Matangi adalarındaki sonuçlar, bu programın kalıcı bir popülasyon oluşturabildiğini gösteriyor. Her iki adada da en az dört nesil boyunca doğal yollarla yeni bireylerin doğduğu saptandı. Böylece wētāpunga’nın, sadece koruma merkezlerinde üretimine yönelik çabaların ötesinde, doğaya bırakıldıktan sonra da sürdürülebilir bir yaşam döngüsü oluşturabildiği ortaya konuldu.
Toplamda yaklaşık 11 bin bireyin doğaya döndürülmesi, bir dönem anakarada tamamen yok olan bu tür için önemli bir başarı hikayesi oluşturdu. Uzmanlar ise, geliştirilen yoğun üretim ve yeniden yerleştirme yöntemlerinin diğer tehdit altındaki omurgasız türlerin korunmasında da kullanılmasını hedefliyor.
