Kırmızı Et Pazarında Kriz Derinleşiyor: Besiciler Zararında Israr Ediyor
VEYSEL AĞDAR
Kırmızı et sektöründe besicilerin maliyetleri ile kesimhane fiyatları arasındaki makas giderek genişliyor. Son bir yılda yaşanan bölgesel savaşlar tedarik zincirini etkilerken, akaryakıt ve yem gibi temel girdi maliyetleri de artış gösterdi. Ege, Akdeniz, Marmara, İç Anadolu, Doğu Anadolu, Güneydoğu Anadolu ve Karadeniz bölgelerindeki veriler, besicilerin büyükbaş hayvan başına ortalama 50-70 lira zarar ettiğini ortaya koyuyor. Besiciler, mevcut kasım kesim ücretlerinin artmaması nedeniyle kaygı taşıyor.
Güven Hayvancılık sahibi Güven Oktay, üretimin günden güne zorlaştığını belirtirken, “Yem, saman ve yakıt fiyatları artarken, kesim fiyatları yerinde sayıyor. Hayvan başına 640 lira maliyetle çalışıyoruz, ama kesim fiyatları 575 ila 590 lira arasında değişiyor” diyerek durumu özetledi.
Maliyetler Artıyor, İşletmeler Küçülüyor
Uzun yıllardır besicilik yapan Oktay, işletmesini sürdürebilmek için çok zorlandıklarını ifade etti. “Maliyetler her geçen gün tırmanıyor. Yemin torbasına daha dün 50 lira zam geldi. Hayvanları zararına kesiyoruz. Bu durum bizi her geçen gün küçülmeye zorladı” diye konuştu.
Oktay, İstanbul Arnavutköy’deki besihanesinde geçen yıl 50 dana beslediğini, bu yıl ise hayvan sayısını 42’ye düşürdüğünü vurguladı. Maliyetlerin sürekli artmasının işletmelerin sürdürülebilirliğini tehdit ettiğini belirten Oktay, “Pazarda canlı kilosu 700 liradan hayvan satılıyor ama buna rağmen kesim fiyatları zarar ettiriyor” dedi.
Küçük Üreticiler Zor Durumda
Bir başka sorun ise hayvancılık desteklerinin büyük işletmelere yönelmesi, küçük üreticilerin ise ayakta kalmakta zorlanması. Oktay, “Tekirdağ’ın Saray ilçesindeki 200 başlık çiftliğim şu anda boş. Mevcut maliyetlerle hayvan beslemek mümkün değil” şeklinde konuştu. Küçük üreticilerin pazardaki fiyat artışlarından yeterince faydalanamadığını belirtti.
İthal Hayvanlar Artık Cazip Değil
Piyasadaki sorunun hayvan arzından daha çok üreticinin maliyetleriyle elde ettiği gelir arasındaki dengeden kaynaklandığını ifade eden Oktay, ithal besilik hayvanların artık maliyet açısından cazip olmadığını vurguladı. “İthal Angus ile yerli hayvan arasındaki fiyat farkı kapandı. İthal hayvanın maliyeti yerli hayvana eşitlenmeye başladı” dedi.
Fiyat Dengesizlikleri İzleniyor
Ulusal Kırmızı Et Üreticileri Konseyi (UKON) Başkanı Ahmet Hacıince, dana ve kuzu kesim fiyatları arasında yaşanan dalgalanmaların, arz kısıtlarının ve mevsimsel talep değişimlerinin etkisiyle oluştuğunu belirtti. Özellikle yaz dönemlerinde küçükbaş et talebinin arttığını, bu durumun fiyatlara etki ettiğini söyledi.
Hacıince, “Okulların açılmasıyla birlikte et talebinin düşmesini bekliyoruz. Bu dönemde mera ve yaylalardaki hayvanlar pazara sevk edilecek, dolayısıyla arz artacak” şeklinde öngörülerde bulundu.
Kesim Fiyatlarındaki Yükseliş
UKON’un verilerine göre, son bir yılda dana kesim fiyatları 119 lira, kuzu kesim fiyatları ise 138,7 lira artış gösterdi. Ancak piyasa koşulları, besicilerin kendi işlerini sürdürmelerini zorlaştırmaya devam ediyor. Kesim fiyatlarının yükselmesi ve maliyetlerin kontrol altına alınması, sektörde sürdürülebilirliği sağlamak için kritik bir öneme sahip görünüyor.
