Beyaz Eşya Sektörü Zorlu Dönemden Geçiyor: İhracat ve Üretim Kaybı Alarm Veriyor
Türkiye’nin imalat sanayisinin önemli bir parçası olan beyaz eşya sektörü, tarihindeki en büyük zorluklardan birini yaşıyor. Ana ihracat pazarlarında meydana gelen talep daralması ve iç piyasada artış gösteren hammadde ile üretim maliyetleri, sanayicilerin karşısına çift yönlü bir kıskaç olarak çıkıyor. Elektrik ve Elektronik İhracatçıları Birliği’nin (TET) yeni yayımlanan ocak-eylül dönemi dış ticaret verileri, bu durumu daha net bir şekilde gözler önüne seriyor. Verilere göre sektör, son beş yılda geçici bir dalgalanma değil, aksine ihracat hacminde ve gelirinde kalıcı bir daralma sürecine girdi.
2022’nin ocak-eylül döneminde 3,15 milyar dolar seviyesinde seyreden beyaz eşya ihracatı, izleyen yıllarda art arda düşüş gösterdi. 2023 itibarıyla ihracat geliri 3,12 milyar dolara, 2024’te 3,02 milyar dolara, 2025’te ise 2,88 milyar dolara kadar geriledi. 2023 yılının eylül ayı itibarıyla ise bu rakam 2,65 milyar dolara düştü. Bu durum, yalnızca dokuz aylık dönemler açısından değerlendirildiğinde son beş yıla göre yüzde 15,9’luk bir net ihracat kaybını gösteriyor.
Tonajda Yüzde 35’lik Düşüş ve Fabrikalardaki Yavaşlama
İhracat gelirlerindeki azalmadan daha alarm verici bir başka durum ise ihracat edilen ürün miktarının azalması. 2022’nin ilk dokuz ayında Türkiye toplam 893 bin 800 ton beyaz eşya ihraç etti. Ancak küresel talep daralması ve yükselen maliyetler, üretim hatlarının hızını düşürdü. İhraç edilen miktar, 2023’te 822,3 bin tona, 2024’te 777,9 bin tona, 2025’te 680,2 bin tona, 2026’nın ise ilk dokuz ayında 582 bin 100 tona kadar geriledi. Son beş yılın genel tablosuna bakıldığında, ihraç edilen ürün miktarındaki kaybın yüzde 34,8 seviyesinde olduğu görülüyor. Bu sert düşüş, fabrika kapasite kullanım oranlarını da etkileyerek sanayi istihdamı ve üretim sürekliliği açısından ciddi riskler doğuruyor.
Buzdolabı İhracatında En Büyük Kayıp
Ürün gruplarının ihracat performansına bakıldığında, en büyük kaybın buzdolabı ve soğutucu grubunda yaşandığı açığa çıkıyor. 2022’nin dokuz ayında 985,09 milyon dolar seviyesinde olan buzdolabı ihracatı, 2026’da 737,11 milyon dolara geriledi. Soğutucu grubundaki kayıp ise 247,98 milyon dolar olarak dikkat çekiyor. Bulaşık makineleri yüzde 22,6, çamaşır makineleri de yüzde 19,5 oranında ihracat kaybı yaşadı. Ancak fırın ve ocak grubu, genel pazar eğilimlerinden bağımsız bir şekilde dolar bazında ihracatını artırmayı başardı; 2022’nin ilk dokuz ayında 659,23 milyon dolarken, 2023’te bu rakam 692,55 milyon dolara yükseldi.
Birlikte Artan Maliyetler, Düşen İhraç Performansı
Sektörün dikkat çekici bir diğer göstergesi ise kilogram başına ihraç birim fiyatı. Enflasyonist baskılar ve hammadde maliyetlerindeki artışlar sebebiyle sanayiciler, ürün fiyatlarını artırmak zorunda kaldı. 2022’de ortalama 3,53 dolar olan kilogram başına ihracat birim fiyatı, 2026 yılında 4,55 dolara yükselebilir. Ancak bu artış, sıkı maliyetlere işaret ederken, tonajdaki düşüş bu fiyat artışlarının sektörel ciroyu toparlamaya yetmediğini gösteriyor.
Polonya ve Çin gibi güçlü rakipler karşısında Türk ihracatçısının rekabet gücünün azaldığı vurgulanıyor. Türkiye, beyaz eşya ihracatında büyük bir payı olan Avrupa Birliği pazarındaki durgunluk nedeniyle zor bir dönemden geçiyor. 2022 ve 2023 yıllarında AB pazarından elde edilen ihracat geliri 1,6 milyar dolar civarında seyrederken, 2026 yılının aynı döneminde bu rakamın 1,3 milyar dolara kadar düşmesi bekleniyor.
