Akaryakıt Piyasasında Belirsizlik: Maliye Hesapları ve Eşel Mobil Uygulaması
Maliye Bakanlığı’nın hazırladığı bütçe hesaplarının piyasa gerçekleriyle örtüşmemesi, son dönemde yaşanan sıkıntıları daha da derinleştiriyor. Ancak bu kez Maliye’nin suçlanacak bir tarafı yok; zira uluslararası gelişmeler özellikle Trump’ın tutumu, piyasalardaki beklentileri altüst etti. Maliye, savaşın sona ereceği umuduyla daha iyimser bir bakış açısı benimsemişti.
Savaşın hemen ardından hayata geçirilen eşel mobil uygulaması, akaryakıt fiyatlarındaki artışı kontrol altında tutmayı başardı. Mart ayında başlayan uygulamanın iki temel aşaması bulunuyor. İlk döneminde (Mart-Haziran) akaryakıt zamlarının yüzde 75’i ÖTV ile karşılandı ve bu tutarın indirim kısmı da yine ÖTV’ye eklendi. Yüzde 25’lik kısmı ise doğrudan pompa fiyatlarına yansıdı. Temmuz ayında başlayan ikinci dönem ise iki bölüme ayrılıyor; bu dönemde zamların yarısı yine ÖTV’den karşılanırken, geri kalan kısmı pompa fiyatlarına yansıtıldı.
Özellikle ağustos ve eylülde zammın yalnızca yüzde 25’i ÖTV’ye yansıyacakken, yüzde 75’i pompaya yansıyacak. Bu, fiyatların değişmediği aylarda büyük bir sorun teşkil ediyor. Şu anki benzin fiyatı 67, motorin 77, otogaz ise 32,30 lira olarak belirlenmiş durumda. Bu fiyatların 30 Eylül itibarıyla değişmemesi, ciddi bir endişeyi de beraberinde getiriyor.
1 Ekim’de eşel mobil uygulamasının sona erecek olması, piyasalarda yeni bir belirsizlik dalgası yaratıyor. Akaryakıt fiyatlarındaki eksik ÖTV’nin yasal düzeye çıkarılması durumunda, benzin fiyatlarının 77,52 liraya, motorin fiyatının ise 89,55 liraya yükselebileceği öngörülüyor. Bu artışlar, sırasıyla yüzde 15,7 ve yüzde 16,3’lük bir zam anlamına gelecek.
Ekonomi yönetimi, böyle büyük bir zammı ham petrol fiyatları sabitken uygulamakta çekimser kalıyor. Eşel mobil uygulamasının sonlandırılması durumunda, petrol fiyatlarında düşüş yaşanmazsa ciddi bir artış kaçınılmaz olacak. Eğer savaş devam ederse ve fiyatlar tekrar yükselirse, benzin ve motorin fiyatlarının 95 lira seviyelerine çıkması olası.
Sonuç olarak, fiyatların kontrol altına alınabilmesi için ya savaşın sona ermesi ya da mali düzenlemelerin devam etmesi gerekiyor. Eğer tüm bu belirsizlikler çözülmezse, eşel mobil uygulaması ekim ayında da sürecek gibi görünüyor.
