Yeni Zelanda’da Seçim Öncesi Sosyal Yardım Sisteminde Köklü Değişiklik Önerisi
Kasım ayında gerçekleştirilecek seçimler öncesinde Yeni Zelanda’nın vergi ve sosyal yardım sistemini değiştirebilecek çarpıcı bir öneri gündeme geldi. Son anketlerde parlamentoya girmeyi başarması beklenen Opportunity Party, ülke genelinde neredeyse tüm yetişkinlere koşulsuz gelir sağlamak istiyor.
Partinin “Citizen’s Income” adlı önerisi, uygun koşulları taşıyan her yetişkinin haftada 370 Yeni Zelanda doları almasını öngörüyor. Bu, yıllık bazda 19.400 Yeni Zelanda doları veya güncel döviz kurlarıyla yaklaşık 11.500 ABD dolarına karşılık geliyor.
Ödemeler Herhangi Bir Çalışma Şartına Bağlı Olmayacak
Program, 18 yaşını doldurmuş ve gerekli ikamet koşullarını karşılayan Yeni Zelanda vatandaşları ile ülkede yaşayan bireyleri kapsamayı hedefliyor. Destek ödemeleri, herhangi bir çalışma şartına bağlı olmaksızın haftalık olarak doğrudan katılımcıların hesaplarına yatırılacak. Opportunity Party, mevcut sosyal yardım sistemindeki bazı ödemelerin ortadan kaldırılmasına ve bürokrasinin azaltılmasına yönelik temel gelirin uygulanmasının faydalarını vurguluyor. İşsizlik, öğrenci, ebeveyn ve yaşam desteği gibi ödemelerin yerini alacak olan bu sistemin, bireylerin özel ihtiyaçlarını karşılayan ek desteklerle birlikte sürdürülmesi planlanıyor.
Parti, 65 yaş üstü bireylerin gelir düzeylerinin korunmasını da amaçlıyor. Mevcut emeklilik sistemi ile temel gelir entegre edilecek ve gerekirse ilave ödemelerle bu kesimin gelirleri desteklenecek.
Finansman Modelinin Ayrıntıları
Opportunity Party’nin önerisinin en tartışmalı kısmı finansman modeli. Partinin önerisi ile çalışanların gelirleri üzerindeki vergi yükü azaltılırken, gayrimenkulün bina değerinden ziyade arazilerin değerinin vergilendirilmesi yönünde bir uygulama öneriliyor. Şehirlerdeki konut ve ticari arazilere yıllık yüzde 1,75 oranında arazi değeri vergisi uygulanması planlanıyor. Bu vergi, ev veya bina değerinden ziyade sadece arsanın değerine dayanacak.
Arazi değerleri yüksek olan ancak nakit geliri sınırlı olan çiftçiler ve emekliler için vergi ödemelerinin ertelenmesi veya istisna seçenekleri sunulacak. Parti, arazi vergisinin temel gelir sistemini tamamen finanse edebilir ve yıllık yaklaşık 4 milyar Yeni Zelanda doları ek kamu geliri yaratabileceğini savunuyor.
Konut Sorununa Çözüm Arayışı
Opportunity’nin önerisinin sadece sosyal yardım sistemini değil, aynı zamanda Yeni Zelanda’nın süre gelen konut sorununu da çözmeyi hedeflediği belirtiliyor. Yüzde 1,75’lik arazi vergisinin konut ve ticari gayrimenkul fiyatlarında yüzde 10 ile 15 arasında bir düşüş yaratabileceği öngörülüyor. Bu yaklaşım, gayrimenkul spekülasyonlarını azaltmayı ve daha fazla konut ve arsanın piyasaya çıkmasını sağlamayı amaçlıyor.
Seçimler Öncesi Siyasi Durum
Opportunity Party, kendi politikalarını benimsemiş olsa da büyük partilerden destek henüz gelmiş değil. Başbakan Christopher Luxon’un liderliğindeki Ulusal Parti, yeni vergiler nedeniyle Opportunity Party ile iş birliğine sıcak bakmazken, İşçi Partisi lideri Chris Hipkins de benzer şekilde temel gelir ve arazi vergisi modeline karşı çıktığını bildirdi.
Opportunity Party, geçtiğimiz aylarda yapılan anketlerde yüzde 8 oranında bir destek buldu. Eğer bu destek seçimlerdeki sonuçlara yansırsa, parti yaklaşık dokuz sandalye kazanabilir. Bu durum, fırsatları değerlendirerek koalisyon görüşmelerinde belirleyici konuma gelmelerine zemin hazırlayabilir.
Yeni Zelanda’nın siyasi sahnesinde, Opportunity Party’nin önerdiği vergi değişikliği ve sosyal yardım modeli, yaklaşan seçimlerin tartışmalarının en dikkat çeken başlıklarından biri olarak öne çıkıyor ve ülkede önemli tartışmalara yol açıyor.
