2023 Beşeri Sermaye Endeksi: En Yüksek Değer Çanakkale’den
Türkiye’de 2023 yılı itibarıyla il düzeyinde en yüksek beşeri sermaye endeksine sahip şehir Çanakkale olarak belirlendi. 2021 yılında 0,693 olarak kaydedilen endeks, 2022’de yıllık yüzde 0,5 artışla 0,696’ya yükseldi. Ancak, 2023 yılı itibarıyla bir önceki yıla kıyasla endeksin yüzde 0,9 azalarak 0,690’a düştüğü görüldü.
Endeksin alt bileşenlerine bakıldığında, ‘hayatta kalma’ kriteri 2023 yılında yıllık yüzde 0,3 azalarak 0,985 olarak hesaplandı. Sağlık bileşeni ise, bir önceki yıla göre yüzde 0,2 artış göstererek 0,966’ya ulaştı. Eğitim bileşenindeki düşüş ise dikkat çekici; bu alanda endeks yüzde 0,8 azalarak 0,725 değerini aldı.
Karşılaştırmalı veriler incelendiğinde, Avrupa Birliği (AB) üyesi 27 ülkenin 2020 yılı beşeri sermaye endeksi ortalaması 0,730 olarak kayıtlara geçti. EN yüksek değerlere sahip AB ülkeleri arasında Finlandiya (0,796), İsveç (0,795) ve İrlanda (0,793) ön plana çıkarken, en düşük değerler ise Romanya (0,584), Bulgaristan (0,614) ve Slovakya (0,665) ile tespit edildi.
2023’te En Yüksek ve En Düşük Beşeri Sermaye Endeksine Sahip İller
Çanakkale, 2023 yılında 0,781 ile en yüksek beşeri sermaye endeksine sahip il olarak öne çıkarken, onu 0,761 ile Antalya, 0,756 ile Erzincan, 0,755 ile Eskişehir ve 0,749 ile Rize takip etti. En düşük endekse sahip il ise 0,599 ile Şırnak oldu; bu ili Ağrı, Şanlıurfa, Gümüşhane ve Muş izledi.
2021-2023 döneminde en fazla artış gösteren iller ise sırasıyla 0,026 puan ile Çanakkale, 0,022 puan ile Uşak ve 0,017 puan artışla Siirt, Antalya ve Erzincan olarak belirlendi. Diğer taraftan, endeksin düşüş yaşadığı iller arasında Hatay (0,066 puan), Adıyaman (0,059 puan), Kahramanmaraş (0,048 puan), Manisa (0,024 puan) ve Malatya (0,022 puan) öne çıktı.
Yeni Yöntemle İlk Kez İl Düzeyinde Yayınlandı
TÜİK’in yaptığı açıklamada, beşeri sermaye endeksinin, bir çocuğun 18 yaşına kadar elde etmeyi beklediği sağlık ve eğitim koşullarına dayandığı belirtildi. Dünya Bankası metodolojisine göre oluşturulan bu endeks, hayatta kalma, sağlık ve eğitim olmak üzere üç ana bileşenden oluşuyor ve 0 ile 1 arasında değer alıyor. Endeks değerinin 1’e yaklaşması, bir çocuğun sahip olacağı kaliteli eğitim ve sağlık koşullarının o çocuğun gelecekteki üretkenliği için olumlu bir gösterge olduğu anlamına geliyor.
Bu önemli veri, Türkiye’nin beşeri sermaye politikalarını şekillendirmesi açısından büyük bir öneme sahip; ilk kez il seviyesi dâhil edilerek resmi istatistikler arasında yer buldu.
