Bütçe Gelirleri ve Vergi Tahakkukları Üzerine Son Veriler: Genel Durum
HÜSEYİN GÖKÇE/ANKARA
Ocak-Temmuz 2026 döneminde Türkiye’nin genel yönetim bütçe gelirleri 13 trilyon 951 milyar liraya ulaşırken, bu süreçte faiz ve ceza kalemlerinin, gelir ve kurumlar vergisi gelirlerinden daha fazla bir büyüklüğe sahip olduğu gözlemlendi.
Bu 7 aylık süreçte, gelir vergisi tahakkuku 2 trilyon 663 milyar lira olurken, kurumlar vergisinin tahakkuku ise 1 trilyon 111 milyar lira olarak gerçekleşti. Faiz ve ceza gelirleri ise toplamda 2 trilyon 892 milyar lira ile dikkat çekti. Öte yandan, vergi cezalarında yüksek bir tahakkuk olmasına rağmen, bunların tahsilat oranı beklenilenin çok altında kaldı. Özellikle, ‘diğer vergi cezaları’ kaleminde tahakkuk ile tahsilat arasındaki oran sadece yüzde 3.4 seviyesinde gerçekleşti.
Bütçenin Temel Kalemlerindeki Durum
Ocak-Temmuz 2026 döneminde genel bütçe dengesi 1 trilyon 293 milyar lira açık verirken, Temmuz ayında bu rakam 318 milyar liraya ulaştı. Vergi gelirlerinin, bütçenin en önemli kalemi olması gerektiği halde, faiz ve cezalardan elde edilen gelirlerin gerisinde kalması dikkat çekti. Yılın ilk yarısında, 13 trilyon 951 milyar liralık genel bütçe gelirinin, 3 trilyon 775 milyar lirasının gelir, kâr ve sermaye kazançları üzerinden alınan vergilerden oluştu.
Gelir vergisi, toplamda 2 trilyon 663 milyar lira tahakkuk ile en fazla gelir getiren kalem oldu ve bütçe gelirleri içindeki payı yüzde 19.6 olarak kaydedildi. Yıllık hedeflenen 5 trilyon 130 milyar liralık gelir vergisi beklentisinin büyük kısmı, 2 trilyon 217 milyar lira tahsil edilerek, tahsilat/tahakkuk oranı yüzde 83.2’ye ulaştı.
Kurumlar vergisinde ise yıl sonu için beklenilen gelir 1 trilyon 613 milyar lira iken, tahakkuk tutarı 1 trilyon 111 milyar lira olarak belirlendi. Bu tutarın yüzde 75.2’sine denk gelen 836 milyar lirası tahsil edildi. Diğer taraftan, faiz, paylar ve cezalar kalemi de önemli bir gelir kaynağı olarak öne çıkıyor; bu kalemin Ocak-Temmuz dönemindeki tahakkuk toplamı 2 trilyon 892 milyar lira olarak kaydedildi.
Vergi Cezalarının Geçmişi ve Tahsilat Problemi
Gelir kalemleri içinde yer alan 1 trilyon 315 milyar liralık para cezasının büyük kısmı vergi cezalarından oluşuyor. Temmuz ayı itibarıyla biriken vergi cezaları 792 milyar liraya ulaştı. Bu rakamın çoğunluğu, artan saha denetimleri sonucu kesilen ‘diğer vergi cezaları’ olarak kaydedildi. Bu kalem altında 704 milyar liralık tahakkuk gerçekleşti. Ayrıca, vergi ve diğer amme alacaklarına ilişkin gecikme zammı üzerinden de 83 milyar liralık bir tahakkuk elde edildi.
Öte yandan, tahakkuk eden vergi cezalarının tahsilat oranları ise bekleneni karşılamaktan uzak kaldı. Örneğin, 792 milyar liralık genel vergi cezasına karşılık tahsilat yalnızca 78 milyar lira olarak gerçekleşti; tahsilat oranı yüzde 10 seviyesinde kaldı. ‘Diğer vergi cezaları’ kaleminde ise tahakkuk 704 milyar liraya ulaşırken, tahsilat sadece 23 milyar lira oldu ve bu da tahsilat oranını yüzde 3.4’te sınırlı bıraktı.
