Birleşmiş Milletler’in (BM) Suriye’deki suçları inceleyen Uluslararası Tarafsız ve Bağımsız Suriye Mekanizması (IIIM) Başkanı Robert Petit, Esad rejiminin devrilmesinin ardından 8 Aralık 2024 tarihinde yaşanan gelişmeler hakkında önemli açıklamalar yaptı.
Suriye’de halihazırda bir geçiş süreci yaşandığını belirten Petit, “geçici hükümet yetkililerinin” aktif olduklarını ve kontrol sağlama çabasında bulunduklarını ifade etti.
21 Aralık 2024 tarihinde gerçekleştirdikleri Suriye ziyareti sırasında, birçok belgeye erişim sağladıklarını vurguladı.
“KANITLAR HALA KAYBOLABİLİR”
Peti, çoğu yok edilmiş, çalınmış veya kaybolmuş olsa da hala birçok bilgi mevcut olduğunu dile getirerek, rejimin yıllar boyunca işlediği suçlarla ilgili sayısız kanıt bulunduğunu belirtti. Ancak, bu durumun “çok kırılgan” olduğunu ve kanıtların kaybolma riski taşıdığını da sözlerine ekledi.
Suriye’de çalışmalarına başlamayı umut ettiklerini ifade eden Petit, bunun için yerel otoritelerden izin beklediklerini belirtti.
Aynı zamanda, Suriye’deki geçiş sürecinin pek çok açıdan “normal” olmadığını ve geçici hükümet yetkililerinin ciddi zorluklarla karşı karşıya kaldığını kaydetti.
“SURİYE’DE TAM BİR DOKUNULMAZLIK VARDI”
Pettit, Esad rejimi döneminde işlenen suçlara yönelik herhangi bir yasal işlem yapılmadığını, dolayısıyla adaletin sağlanmadığını ifade ederek, Suriye’de fiili bir dokunulmazlık ortamının mevcut olduğunu söyledi.
Suçların hangi bağlamda ve hangi yöntemle hesap verileceğine karar verme yetkisinin Suriyelilere ait olduğunu vurguladı. Ayrıca, bu suçların sorumlularının adalet önüne çıkarılmasının önemli olduğunu belirtti.
Pettit, uluslararası toplumun da Suriyelilerin öncülük edeceği ve kendi kararlarını vereceği bir süreci desteklemesi gerektiğine dikkat çekti.
“İŞLENEN SUÇLARIN TÜRLERİ BENZERSİZDİ”
BM’nin çatışma sonrası ortamlarıyla ilgili oldukça fazla deneyime sahip olduğunu belirten Petit, işlenen suçların sayısının ve sistematik yapısının eşine az rastlanır bir durum olduğunu kaydetti. Özellikle sivillere karşı kimyasal silah kullanımı ve hapishane sisteminin bu suçların önemli bir parçası olduğuna dikkat çekti.
GÖZALTI MERKEZLERİ VE İŞKENCE
Pettit, rejimin düşmesinden iki gün önce, yıllarca yasa dışı hapsedilen ve işkenceye uğrayan Suriyelilerin bulunduğu 100’den fazla gözaltı merkezini belgelendiren bir rapor hazırladıklarını aktardı. Rejimin devrilmesinin ardından 3 hafta içinde gerçekleştirdiği ziyarette, Suriyelilerin büyük bir umut taşıdığını gözlemlediğini söyledi.
Ancak, insanların korku ve endişe içinde olduğunu belirten Petit, uluslararası toplumun destek vermesi halinde umutlarından vazgeçmeyeceklerine inandıklarını ifade etti.
