Gıda Enflasyonu ve Şeker Sektörü: Üreticilerin Geleceği Tehlikede
Gıda enflasyonunu kontrol altında tutmak adına uzun süredir şeker fiyatları üzerinde baskı uygulandığına dikkat çeken şeker üreticileri, bu durumun sürdürülebilirliğinin tehlikeye girdiğini vurguluyor. Şeker fiyatlarının, enflasyon oranlarının çok altında bir artış göstermesi, fabrikaların zarar etmesine ve üretim yapamaz hale gelmesine yol açabileceği uyarısını yapıyorlar.
Türkiye’de şeker üretiminin başlangıcının üzerinden tam 100 yıl geçti. Bu döneme ilişkin detayları ve sektördeki mevcut durumu daha önce “Türkiye’de Şeker Üretiminin 100. Yılı” başlıklı yazımda ele almıştım. O yazıda, şeker sektörünün 100 yıl içinde önemli bir aşamaya geldiğini ancak vurucu sorunlarla karşı karşıya olduğunu ifade etmiştim. Şeker pancarı hasat sezonu öncesinde üreticilerin fiyat beklentilerini ve pazarın karşılaştığı tehditleri daha geniş bir perspektiften ele almayı planlıyordum, ancak resmi açıklamalardan ötürü bu yazı gecikti.
Tarım destekleri üzerine yapılan son Cumhurbaşkanlığı açıklamaları, gündemi değiştirdi. Bitkisel üretim destekleri ve diğer tarım politikaları arasındaki gelişmeler üzerine yazmam gerekenler, şeker ve şeker pancarı ile ilgili yazılarımı ertelendi. Bu durum için özür diliyorum.
PanFest, açık alan fuarcılığına yeni bir soluk getiren başarılı bir organizasyon oldu. Kayseri Şeker, daha önce gerçekleştirdiği küçük organizasyonları genişleterek iki yıl önce PanFest 2024’ü düzenledi. Almanya’da örneklerini gördüğümüz açık alan fuarı modelinde gerçekleştirilen PanFest, Kayseri Şeker Fabrikası’nın arazisinde yapılmakta. Tohum, gübre ve zirai ilaç firmaları burada şeker pancarı ekimi yaparak çiftçilere üretim süreçlerini yerinde gösteriyor.
Şeker pancarı üreticileri ise, hasat sezonu öncesi alım fiyatlarının açıklanmasını bekliyor. 2026 yılına ilişkin Toprak Koruma ve Arazi Kullanım Kanunu çerçevesinde fiyatların sektör tarafından belirlenmesi öngörülse de, nihai kararın devlet tarafından açıklanması bekleniyor. Son yıllarda açıklanan pancar alım fiyatlarının artış göstermesi beklenirken, üreticilerin bu yılki fiyat beklentileri 4 bin lira seviyesine ulaşmış durumda.
Üreticiler, fiyatların artması ve maliyetlerin karşılanabilmesi adına gerçekçi bir fiyat talep ediyor. Gıda enflasyonunun önüne geçmek için şeker fiyatlarının baskı altında tutulması halinde, fabrikaların faaliyetlerini sürdüremeyeceğinden endişe ediliyor. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan verilere göre, ağustos ayında şeker fiyatındaki artış yıllık %14,82 olarak kaydedildi.
Kayseri Şeker Ar-Ge Genel Müdür Yardımcısı Oğuzhan Ulu, PanFest’teki konuşmasında şeker sektörünün iklim değişikliği, artan maliyetler ve genç çiftçi eksikliği gibi temel sorunları dile getirdi. Çiftçilik nüfusunun yaşlandığını ve gençlerin tarımdan uzaklaştığını vurgulayan Ulu, “Gençlerimize tarımda bir gelecek sunmak zorundayız,” dedi.
Kayseri Pancar Ekicileri Kooperatifi Yönetim Kurulu Başkanı Hüseyin Akay ise, şeker pancarı üretiminin sürdürülebilirliğinin sağlanmasının en önemli konu olduğunu belirtti. Akay, şeker pancarının stratejik bir ürün olduğunu ifade ederek, sektördeki sorunların çözülmesi için çiftçilere destek verilmesi gerektiğini vurguladı.
Sonuç olarak, hem şeker pancarı üretimi hem de şeker fabrikalarının karşılaştığı sorunlar, sektörde ciddi bir kriz yaratabilir. İlgili kurumların, nişasta bazlı şekerler ve yüksek yoğunluklu tatlandırıcılarla ilgili kontrol mekanizmalarını güçlendirmesi ve çiftçi ile üreticilere destek sunması kritik önem taşımaktadır. Aksi takdirde, Türk tarımının gelecek nesiller için sürdürülebilirliği tehlikeye girebilir.
