Türkiye’nin Ekonomi Dönüşümü: Sanayi Erozyonu ve Hizmet Sektöründeki Yükseliş
Merve Yiğitcan
Türkiye’nin ekonomik yapısı, hizmet sektörünün giderek artan önemiyle büyük bir dönüşüm yaşıyor. Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) açıkladığı son veriler, bu değişimin boyutlarını net bir şekilde gözler önüne seriyor. Özellikle son beş yılda, sanayinin milli gelirden aldığı pay azalırken, hizmet sektörü hızla büyüyerek ekonominin temel dinamiklerinden biri haline geldi.
TÜİK’in verilerine göre, 2021 yılında sanayi sektörünün milli gelirdeki payı yüzde 25,84 iken, 2025 yılı itibarıyla bu oran yüzde 18,47’ye kadar düşeceği öngörülüyor. Bu durum, sanayinin toplam milli gelirdeki payının yaklaşık 7,4 puan kaybetmesi anlamına geliyor. Ayrıca, imalat sanayi de bu süreçten nasibini alarak, aynı dönemde yüzde 22,12’den yüzde 15,58 seviyelerine geriledi.
Hizmet Sektörü Büyüyor
Öte yandan hizmet sektörü, 2021 yılında Gayrisafi Yurt İçi Hasıla’nın (GSYH) yüzde 53,20’sini oluştururken, 2025 yılına gelindiğinde bu oran yüzde 59,11’e çıkacak. Son çeyrek verileri, hizmet sektörünün GSYH içindeki payının 2026 yılında da artmaya devam edeceğini gösteriyor. 2026 yılı ikinci çeyrek verilerine göre, hizmetler sektörü GSYH içindeki payını yüzde 60,94’e çıkararak tarihi bir eşik olan yüzde 60’ı aşmış durumda.
Sanayi Ciro Payında Düşüş
Yıllık Sanayi ve Hizmet İstatistikleri de bu durumu destekler nitelikte. 2021 yılında sanayinin toplam ciro içindeki payı yüzde 35,9 iken, 2022 yılında bu değer yüzde 37,1 ile zirveye ulaştı. Ancak sonrasında başlayan düşüş, sanayinin ciro payının 2023 yılında yüzde 33, 2024 yılında yüzde 30,2 ve 2025 yılı verilerinde yüzde 28,5’e kadar gerilemesiyle devam etti. Bu da sanayideki erimenin son 5 yılda 7,4 puan, son 3 yılda ise 8,6 puan olduğuna işaret ediyor.
Ticaret sektörü ise bu durumdan faydalanarak ciro payını artırmayı başardı. 2015 yılında yüzde 41,7 olan payı, 2021’de yüzde 44,7’ye ve 2025 yılında ise yüzde 46,8’e tırmandı. Hizmet sektörü de aynı dönemde ciro payını yüzde 14,1’den yüzde 17,8’e çıkararak büyümeye devam etti.
Girişimcilikte Hizmet Üstünlüğü
Türkiye’deki yeni iş kurma ve girişimcilik eğilimleri de hizmet sektöründeki büyümeyi destekliyor. 2015 yılında toplam girişimler içinde hizmet sektörünün payı yüzde 41,7 iken, 2025 yılına geldiğimizde bu oran yüzde 48,4’e ulaştı. Bununla birlikte sanayi sektörünün girişim payı ise azalmaya devam etti. 2015 yılında yüzde 12,8 olan sanayi payı, 2025’te yüzde 12,4’e geriledi.
İstihdamda Hizmetlerin Yükselişi
İstihdam açısından baktığımızda, sanayinin istihdam oluşturma kapasitesi de düşerken, hizmet sektörü bu yükü üstlenmeye başladığı görülüyor. 2021 yılında sanayinin toplam istihdam içerisindeki payı yüzde 28,9 iken, bu oran kademeli olarak azalarak 2025’te yüzde 26,1 seviyelerine düştü. Hizmet sektörünün istihdamdaki payı ise, 2015’te yüzde 36,8 iken 2025 itibarıyla yüzde 41,2’ye çıkmış durumda.
Bu veriler, Türkiye ekonomik yapısında önemli bir değişim yaşandığını ortaya koyuyor. Sanayideki eriyişe karşın, hizmet sektörünün istihdam ve cirodaki artışı, gelecekteki ekonomik büyüme dinamiklerini şekillendirecek gibi görünüyor.
