Herson’da Yeni Ateşkes Anlaşması: 27 Ekim’de Başlayacak
Rusya ile Ukrayna arasındaki çatışmaların devam ettiği Herson bölgesinde önemli bir gelişme yaşandı. Taraflar, Rus güçlerinin kontrolü altında bulunan Oleșki kentinde insani yardımın ulaştırılması ve sivillerin güvenli tahliyesi için askeri faaliyetlerin geçici olarak durdurulması konusunda anlaştı. Anlaşmanın ABD First Lady’si Melania Trump’ın arabuluculuk katkılarıyla gerçekleştirildiği belirtiliyor ve 27 Ekim tarihi itibarıyla yürürlüğe girmesi bekleniyor.
Bu mutabakat, ABD’nin savaşın sona erdirilmesine yönelik yoğun diplomatik çabalarının bir parçası olarak değerlendiriliyor. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Ukrayna, Rusya ve ABD temsilcileri arasında kasım ayının ilk yarısında yeni müzakerelerin planlandığını duyurdu. Ancak Oleșki’deki ateşkes, genel bir barış anlaşmasının hazırlığı anlamına gelmiyor.
Sivillerin Tahliyesi ve Yardım İçin Geçici Duraklama
Dinyeper Nehri’nin karşı kıyısındaki Oleșki, Şubat 2022’den bu yana Rus kontrolünde bulunuyor ve savaş öncesi nüfusu 24 bin civarındayken, bugün yalnızca 1.700 ila 2.000 sivilin yaşadığı tahmin ediliyor. Bu süreçte, özellikle yaşlı bireylerin gıda, su ve ilaç gibi temel ihtiyaçlara ulaşmada büyük zorluklar yaşadığı bildiriliyor.
Anlaşma çerçevesinde, taraflar insani yardım operasyonları sırasında askeri faaliyetleri geçici olarak durdurmayı taahhüt etti. 27 Ekim Salı günü yerel saatle 04.00’te Rus güçleri ateşkesi başlatacak. Anlaşma, Rus yetkilisi Valeriy Gerasimov tarafından da doğrulandı.
İlk aşamada, Oleșki’ye ulaşan yolların mayınlardan temizlenmesi, gıda ve ilaç gönderimlerinin yapılması ve sivillerin güvenli bir şekilde tahliye edilmesi planlanıyor. Ancak, ateşkesin süresi ve tüm tahliyelerin ne zamana kadar tamamlanacağı konusunda henüz kesin bir bilgi mevcut değil.
Melania Trump’ın Rolü ve Diplomatik Çabalar
Beyaz Saray, Melania Trump’ın Oleșki’deki ateşkes anlaşmasında kritik bir rol üstlendiğini vurguladı. Daha önce de savaş sırasında Rusya’ya götürülen Ukraynalı çocukların ailelerine ulaşması için çalışmalara katılmıştı. Bu kez ise insani yardım ve tahliye süreçlerini sağlamlaştıracak bir mutabakatın oluşmasına destek verdiği belirtildi. Rus ve Ukraynalı yetkililer, Melania Trump’ın yürüttüğü diplomatik çalışmaların anlaşmanın oluşumundaki etkili olduğunu kaydetti.
Diplomatik süreçte Vatikan da aktif rol üstlendi. Papa 14. Leo, geçtiğimiz hafta hem Zelenskiy hem de Putin ile bölgedeki insani koşulları görüştü. Bu tür girişimler, genel bir uzlaşmanın sağlanamadığı bir ortamda bile belirli lokasyonlarda insani amaçlarla anlaşmalar yapılabileceğini gösteriyor.
Ukrayna İnsan Hakları Ombudsmanı Dmitro Lubinets, anlaşmanın hayata geçirilmesinde güvenliğin sağlanması ve mayın temizliğinin önemine dikkat çekerek, mutabakatın sahada ne denli başarılı olacağının belirleyici faktörlerinin olması gerektiğini vurguladı.
Yeni Barış Görüşmeleri Kapıda
Ateşkes anlaşmasının arifesinde, savaşın sona erdirilmesi adına yapılan diplomatik görüşmelerin takvimi de gündemde. Zelenskiy, Ukrayna, Rusya ve ABD temsilcileri arasında kasım ayının ilk yarısında yeni bir teknik toplantının planlandığını dile getirdi. Olası toplantı yeri olarak Birleşik Arap Emirlikleri’nin başkenti Abu Dabi öne çıkıyor, İsviçre de gündemdeki seçeneklerden biri.
Ukrayna lideri, yapılacak teknik görüşmelerle birlikte daha sonraki aşamalarda ülke liderlerinin katılımıyla geniş kapsamlı müzakerelerin gerçekleşmesini umuyor. Ancak, müzakere sürecinin ilerleyişi Rusya’nın tutumuna bağlı olacak ve geçmişte bazı toplantıların başarısız olduğu hatırlatıldı. Bu sebeple, kasım ayındaki müzakere takvimi kesin bir barış anlaşması anlamına gelmeyecek.
Görüşmelerin önündeki en önemli konulardan biri, Rusya’nın Donbas bölgesinden çekilme talebi. Kiev yönetimi ise bu talebi kabul etmiyor ve olası bir barış anlaşmasının etkin güvenlik garantileri içermesi gerektiğini savunuyor. Ayrıca, Zelenskiy, Ukrayna ordusunun önümüzdeki 10 yıl boyunca finansman güvenliğinin de anlaşmaya dahil edilmesini talep ediyor.
Amerika Birleşik Devletleri ile Ukrayna arasında da bazı sorunlar mevcut. Özellikle Starlink uydu iletişim sistemine getirilen hız sınırlamaları ve Washington’un Rusya ile yaptığı motorin anlaşması, iki ülke arasındaki ilişkileri olumsuz etkileyen unsurlar arasında. Bu sorunlar, yeni görüşmelerin hangi şartlarda ilerleyeceğine dair belirsizlik yaratırken, mevcut askeri durumla birlikte kritik bir dönemin eşiğindeyiz.
Esir Takası Gerçekleşti
Öte yandan, 23 Ekim Cuma günü Rusya ve Ukrayna arasında yeni bir esir takası yapıldı. Her iki ülke de ellerindeki 270 askeri karşılıklı olarak serbest bıraktı. Böylece, toplamda 540 askerin yer aldığı takas, ağustos ayından bu yana gerçekleştirilen ilk esir değişimi oldu.
Zelenskiy, bu durumu insani açıdan önemli bir gelişme olarak nitelendirirken, çatışmaların devam etmesi, sivil kayıpların artması ve enerji altyapısına yönelik saldırılar, iki ülke arasındaki temel sorunlar arasında kalmaya devam ediyor. İnsani amaçlı anlaşmaların kalıcı bir ateşkese dönüşüp dönüşmeyeceği ise belirsizliğini korumakta.
Oleșki’de 27 Ekim’den itibaren başlayacak yerel ateşkes ve kasım ayında planlanan müzakereler, önümüzdeki haftalarda Rusya ve Ukrayna ilişkilerinin nasıl şekilleneceği açısından kritik önem taşıyor.
