Ortadoğu’nun önemli megalit yapılarından biri olarak bilinen Golan Tepeleri’ndeki Rujm el-Hiri’nin, en az 5 bin yıldır gözlemevi olarak kullanılmadığı anlaşılmıştır.
Hayaletler Çarkı şeklinde de adlandırılan Rujm el-Hiri, 1968 yılında keşfedildi. Labirent benzeri bir yapıya sahip olan bu alanın merkezinde yığılmış kayalar yer alırken, çevresi bazalt taşlardan oluşan eşmerkezli çemberlerle çevrilidir.
Yaklaşık 150 metre çapındaki yapının ne amaçla inşa edildiği uzun süre tartışma konusu olmuştur. Bu yapının bir savunma kalesi ya da önemli birinin mezarı olabileceği gibi çeşitli teoriler öne sürülmüştür.
Ancak “Doğu’nun Stonehenge’i” olarak nitelendirilen yapının gözlemevi olduğu fikri nispeten daha baskın bir görüş olarak kabul görmüştü.
1998 yılında yapılan bir araştırmada, Rujm el-Hiri’nin gündönümleri, ekinokslar, Sirius yıldızı ve diğer gökcisimleri ile hizalandığı tespit edilmişti. Bu durum, gözlemevi teorisini destekler nitelikteydi.
Fakat Tel Aviv ve Negev Ben-Gurion üniversitelerinden gelen araştırmacılar bu yaygın görüşe önemli bir karşıt argüman sunmuşlardır.
Çalışmayı gerçekleştiren ekip, Rujm el-Hiri’nin bulunduğu bölgedeki tektonik faaliyetlerin geçmişini inceledi. Ayrıca, manyetik alanın kaya ve toprakta yarattığı izleri de detaylı bir şekilde analiz etti.
Bilim insanları, tektonik aktivitelerin etkisiyle yapının yönünün zamanla değiştiği sonucuna vardılar.
DAHA FAZLA ÇALIŞMA GEREKİYOR
Araştırmacılar, duvarlar ve girişlerin yönünün M.Ö. 4000-2000 dönemine tekabül etmediğini belirterek, bu nedenle Rujm el-Hiri’nin gökcisimleri ile hizalanmış olmasının mümkün olmadığını ifade ettiler.
Ayrıca yapının inşasının M.Ö. 4500’lerde başladığı, fakat belirli bölümlerin M.Ö. 3600 ile 2300 yılları arasında yeniden inşa edildiği düşünülmektedir. İlerleyen yüzyıllarda ise çeşitli değişikliklerin yapılmış olabileceği ihtimali mevcuttur.
Rujm el-Hiri’nin kesin yapım amacının anlaşılması adına daha fazla araştırma gerektiği ifade edilmektedir. Yapının içinde bulunan az sayıda tarihi eser, bilim insanlarının karşılaştığı en büyük zorluklardan biri olmuştur.
Ayrıca araştırmacılar, bölgede henüz keşfedilmeyi bekleyen pek çok unsurun olduğuna dikkat çekmektedir.
