Orta Doğu’da Artan Gerginlik Küresel Petrol ve Ticaret Rotalarını Tehdit Ediyor
Orta Doğu’daki çatışmalar, küresel ticareti etkileyen yeni sorun alanları yaratıyor. Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyat sorunlarının devam etmesiyle, petrol ve yük taşımacılığı için sıklıkla kullanılan iki önemli güzergâhta baskı artışı gözlemleniyor.
Suudi Arabistan, ülkenin doğu kesimindeki petrol üretimini Kızıldeniz sahilindeki Yanbu’ya taşıyan Doğu-Batı petrol boru hattını bir saldırı sonrası geçici olarak durdurdu. Bu çerçevede Husiler, Kızıldeniz’in güney çıkışındaki Babülmendep Boğazı’nı iki ayrı geçiş kanalına bölen stratejik Perim Adası kontrolünü ele geçirdi.
Bu gelişmeler, sadece petrol piyasasını değil, aynı zamanda Asya ve Avrupa arasında Süveyş Kanalı aracılığıyla gerçekleştirilen konteyner taşımacılığını da etkiliyor.
Stratejik Adada Gelişmeler
Yemen’deki Husilerin ilerleyişi, Moha Limanı’nın ardından Perim Adası’na ulaşmalarını sağladı. Babülmendep Boğazı’nın ortasında konumlanan bu ada, önemli bir stratejik nokta olmasının yanı sıra küresel deniz taşımacılığında da kritik bir rol üstleniyor. Babülmendep, Hint Okyanusu ve Aden Körfezi’nden gelen gemilerin Kızıldeniz’e, ardından da Süveyş Kanalı üzerinden Akdeniz’e ulaşmasını sağlıyor.
Husilerin bu adanın yanı sıra Yemen’in Kızıldeniz kıyısındaki diğer stratejik bölgeleri de ele geçirmesi, bölgedeki askeri kontrolü önemli ölçüde artırmış durumda. Ancak, bu durum Babülmendep’in tamamen gemi trafiğine kapandığı anlamına gelmiyor. Yine de denizcilik şirketlerinin yeni güvenlik sorunları nedeniyle risk değerlendirmelerini değiştirmeleri ve bölgeden uzak durmaları bekleniyor.
Enerji Piyasasında İki Ayrı Baskı
Aynı gün Suudi Arabistan’da yaşanan bir diğer önemli gelişme, Doğu-Batı petrol boru hattının ihtiyati olarak durdurulması oldu. Bu hat, Hürmüz Boğazı’ndaki sorunlar nedeniyle suudi petrolünün Kızıldeniz’e taşınmasında kritik bir işlev üstleniyordu. 2026’nın ilk çeyreğinde günlük 7 milyon varillik kapasiteye ulaşan hattın, geçici olarak kapalı kalması, küresel petrol arzını tehlikeye atıyor.
Bölgedeki bu yüksek risk, gelişmelerin bağımsız olmamasıyla daha da dramatik bir hal alıyor. Hürmüz Boğazı’ndaki problemler nedeniyle Suudi petrolünün büyük bir kısmı Doğu-Batı hattı üzerinden taşınmaktayken, aynı bölgede Babülmendep’teki gelişmeler de bu durumu daha karmaşık hale getiriyor.
Türkiye Üzerindeki Potansiyel Etkiler
Türkiye açısından bakıldığında, Babülmendep’teki güvenlik riskleri dış ticaret rotalarında sorunlar yaratabilir. Çin, Güney Kore ve Hindistan gibi ülkelerden gelen çok sayıda konteyner gemisi, Hint Okyanusu’ndan Babülmendep Boğazı’na geçerek Süveyş Kanalı üzerinden Akdeniz’e yönelmektedir. Eğer gemiler bu güzergâhtan vazgeçerek Afrika’nın güneyindeki Ümit Burnu’nu dolaşmaya karar verirse, taşıma süreleri ve maliyetleri artacak.
Ayrıca, petrol fiyatlarının 100 dolar seviyesinin üzerinde kalması, küresel arzın alternatif yollarının daralmasıyla birlikte fiyatların yeniden yukarı yönlü baskı görme riskini artırıyor. Türkiye’nin petrol ve petrol ürünleri ihtiyacının büyük bir bölümünün ithalatla karşılandığı göz önüne alındığında, uluslararası piyasalardaki fiyat artışları, yerel akaryakıt fiyatları üzerinde de etkili olacaktır.
Bundan sonraki dönemde kritik göstergeler, Doğu-Batı hattının ne zaman yeniden faaliyete geçeceği, Babülmendep’ten geçen gemi sayısı ve büyük konteyner şirketlerinin Süveyş rotasındaki yeni değişiklikleri olacak. Hürmüz Boğazı’ndaki sorun çözülmeden, Kızıldeniz güzergahının daha riskli hale gelmesi halinde, küresel ticaretin navlun ve enerji maliyetleri bir arada baskı altında kalmaya devam edebilir.
