Marmara Denizi Kıyılarında İklim Değişikliği Uyarısı
İstanbul Üniversitesi Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Cem Gazioğlu ile Öğretim Üyesi Prof. Dr. Gürcan Büyüksalih’in, Singapur Nanyang Teknoloji Üniversitesi’nden Yochi Okta Andrawina ve Endonezya Diponegoro Üniversitesi’nden Prof. Dr. Helwis Liufandy ile ortaklaşa gerçekleştirdiği araştırma, Marmara Denizi kıyılarının iklim değişikliği karşısındaki savunmasızlığını gözler önüne serdi. Araştırma, saygın Journal of Coastal Conservation dergisinde yayımlandı.
Marmara Denizi’nde Çağrıcı Bulgular
Stanford Üniversitesi’nin Geliştirdiği "InVEST Kıyı Kırılganlık Modeli" kullanılarak yapılan bu çalışmada, Marmara Denizi’nin kapalı ekosistemi ilk kez kapsamlı bir şekilde incelendi. Araştırma sonuçlarına göre, bölgede sıkça yaşanan fırtına, kıyı erozyonu ve deniz seviyesinin yükselmesi gibi etkenler ciddi kayıplara yol açabilir. Kıyılarda yaklaşık 1.6 milyon insanın yüksek riskte olduğu belirtilirken, kıyı şeridinin %60’ı orta, %12’si ise yüksek risk kategorisinde değerlendiriliyor.
Risk Haritası
İstanbul’un doğu kıyıları, Yalova’nın kuzeyi, Kocaeli’nin güneyi ile Bursa, Balıkesir ve Çanakkale’nin belli kesimleri en yüksek risk seviyesinde bulunuyor. Kocaeli, %26.5, Yalova %18.4 ve Bursa %18.2 ile yüksek riskli nüfus oranlarıyla öne çıkıyor. İstanbul’da ise Marmara Denizi kıyısında yaşayanların %12.2’si yüksek risk altında. Çanakkale ve Balıkesir düşük risk seviyelerine sahipken, Tekirdağ’da bu oran %16.6 olarak hesaplandı.
Yerel Farklılıklar ve Çözüm Önerileri
Bölgenin iklim değişikliğine karşı kırılganlığı araştırıldı ve İstanbul’un doğu kıyılarında sel risklerinin artması, Yalova’nın kuzeyinde erozyon tehditleri belirginleşti. Araştırmaya göre, kıyı kentleri için ayrı uyum ve koruma planları hazırlanması gerektiği vurgulanıyor.
Prof. Dr. Cem Gazioğlu, Marmara kıyılarının iklim değişikliği, deniz seviye yükselmesi ve insan baskısıyla giderek daha savunmasız hale geldiğini belirtirken, kıyı habitatlarının korunmasının kritik önem taşıdığını ifade etti. Gazioğlu, "Doğal kıyıların neredeyse tamamen ortadan kalkması, kıyı çizgilerinin insan müdahaleleriyle şekillenmesi durumu riski artırıyor." dedi.
Küresel Bir Sorun
Prof. Dr. Gürcan Büyüksalih ise Marmara Denizi’ndeki bu durumun sadece yerel bir mesele olmadığını, dünya genelindeki kıyı bölgelerinin benzer risklerle karşı karşıya olduğunu vurguladı. "Küresel ölçekte milyonlarca insan, yükselen deniz seviyeleri ve fırtına kaynaklı taşkınların tehdidi altında yaşıyor." diyerek yerel çözümlerin küresel bir sorumluluk olduğuna dikkat çekti.
Araştırmanın bulguları, Marmara kıyılarının iklim krizinin etkileriyle dönüştüğünü ve acil önlemler alınmadığı takdirde büyük felaketlerin kaçınılmaz olabileceğini gözler önüne seriyor.
