Kapalıçarşı’da Ekonomik Darboğaz: Geleneksel Kuyumculuk Tehlikede
YENER KARADENİZ/İSTANBUL – Türkiye’nin altın ve mücevherat ticaretinin kalbinin attığı Kapalıçarşı, son dönemlerde yaşanan ekonomik zorluklardan giderek daha fazla etkileniyor. İç piyasada alım gücündeki zayıflama, yüksek maliyetler ve altın fiyatlarındaki düşüş, kuyumculuk sektörünü sürdürülemez bir hale getiriyor. Özellikle, 2023’ten itibaren uluslararası piyasalardaki fiyat farklarının da etkisiyle, Türkiye’de üretilen altın takı ve mücevherlerin yurt dışındaki benzerlerine göre daha yüksek fiyatlarla satılması, hem ihracatı hem de turistlere yapılan satışları olumsuz etkiliyor. Sonuç olarak, işçilik yoğun takı satışlarında ciddi düşüş yaşanması, Kapalıçarşı gibi tarihi bir çarşının da geleceğini sorgulamalara götürüyor.
İhracat Düşüş Yaşıyor
Mücevher İhracatçıları Birliği Başkanı Mustafa Özcan, İstanbul Sanayi Odası seçimlerinde yaptığı açıklamada, son aylarda düşen talep nedeniyle uluslararası piyasalardaki altın fiyatlarındaki farkın Türkiye’nin lehine döndüğünü ancak bu farkın kapandığını belirtti. Geçtiğimiz aylarda 1,500 dolara kadar düşen fiyat avantajının ihracata olumlu yansıdığını, ancak bu durumun artık değiştiğini kaydeden Özcan, “İşlenmiş takı ihracatında düşüş yaşıyoruz. Bu durum, sektördeki üreticileri zorluyor,” dedi. Türkiye İhracatçılar Meclisi’nin verilerine göre, mücevherat sektörü ihracatının bu yıl ocak-eylül döneminde yüzde 10.8 artışla 6.86 milyar dolara ulaştığı ifade ediliyor.
Altın Fiyatlarındaki Düşüş ve Yüksek Faiz Etkisi
İstanbul Ticaret Odası Kuyumculuk Meslek Komitesi Başkanı Ercan Özboyacı ise, altın fiyatındaki gerilemenin ve yüksek faiz oranlarının yatırımcıları altından uzaklaştırdığını dile getirdi. Kapalıçarşı’daki işlerin durma noktasına geldiğini belirten Özboyacı, “Satışlar durma noktasına geldi. Kapanan kuyumcu sayısı artıyor. Yerlerini baharatçılar ve taklit ürün satan dükkanlar alıyor,” şeklinde konuştu. Altın fiyatlarının ocak ayında zirveye ulaşarak, ons bazında yüzde 28, gram bazında yüzde 18 düşmesi, yatırımcıları endişeye sevk ediyor.
Kapalıçarşı’nın Geleneksel Yapısı Tehdit Altında
Kapalıçarşı’daki değişim, sadece kuyumcu sayısındaki azalma ile sınırlı kalmayıp, ticaret ekosisteminin de zayıflamasını tehdit ediyor. Altın ve değerli taş gibi geleneksel ürünlerin yönetildiği bu önemli noktada, tamirciler, ustalar ve diğer tedarikçiler de olumsuz etkilenmekte. Geleneksel kuyumculuk geleneği, hediyelik eşya ve baharat dükkanlarının artışı ile tehlikeye giriyor. Kapalıçarşı’nın geçmişteki parlak vitrinleri artık yerini yeni alışveriş konseptlerine bırakırken, tarihi çarşının özgün yapısının nasıl etkileneceği merak konusu oluyor.
Kapalıçarşı’nın geleceği, ticaretin dinamikleri değişirken, klasik kuyumcu anlayışının da ne ölçüde ayakta kalacağını sorguluyor. Ekonomik zorluklar, sektörün geçmişten gelen değerlerini ne kadar koruyabileceğini gerçekte belirleyecek.
