Hava Kirliliği ve Sağlık İlişkisi: İstanbul’da Yeni Araştırma
İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Avrasya Yer Bilimleri Enstitüsü öğretim görevlisi Dr. Özkan Çapraz, İstanbul’daki hava kirliliği ile hastane başvuruları arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla önemli bir araştırma gerçekleştirdi.
Bu çalışma, İstanbul’daki farklı dönemlerdeki hava kirliliği verilerinin, belirli sağlık sorunları nedeniyle hastanelere yapılan başvurularla karşılaştırılması yoluyla, hava kalitesindeki değişimlerin sağlık hizmetlerine erişim üzerindeki etkisini değerlendirdi. Sonuçlar, hava kirliliğinin arttığı dönemlerde hastane başvurularının da önemli ölçüde yükseldiğini ortaya koydu.
Araştırma kapsamında, çocuklar, yetişkinler ve 65 yaş üzerindeki bireyler üzerinde hava kirliliğinin etkileri ayrı ayrı değerlendirildi. Özellikle yaşlıların, hava kirliliğine karşı daha hassas bir grup olduğu anlaşıldı. Çalışmada, 2,5 mikrometreden küçük partikül maddeler, azot dioksit ve 10 mikrometreden küçük partikül maddeler gibi kirleticilerin sağlık üzerindeki etkileri ön plana çıktı.
Hastanelere Yapılan 3,94 Milyon Başvuru İncelendi
İstanbul’da 2013-2017 yılları arasında astım, akut bronşit ve kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) nedenleriyle yapılan yaklaşık 3,94 milyon hastane başvurusu değerlendirildi. Elde edilen verilere göre, hava kirliliği ile hastane başvuruları arasında anlamlı ilişkiler saptandı; azot dioksit ve ince partikül madde seviyelerinin etkileri özellikle dikkat çekti.
Araştırma, hava kirliliği seviyelerinin kış aylarında daha fazla arttığını, sonbahar ve ilkbaharın ardından yaz aylarında ise bu belirtilerin azaldığını gösterdi. Ayrıca, yer seviyesindeki ozonun solunum yollarında tahrişe yol açabileceği, özellikle çocuklar, yaşlılar ve astım hastaları için risk oluşturabileceği tespit edildi.
“Yaşlıların Hava Kirliliğinden Daha Fazla Etkilendiği Ortaya Çıktı”
Dr. Çapraz, çalışmanın sonuçlarına dayanarak, hava kirliliği ile hastane başvuruları arasındaki bağlantıyı incelediklerini söyledi. Hava kirliliğinin yüksek olduğu dönemlerde hastane başvurularının artış gösterdiğini vurgulayan Çapraz, “Araç egzozları ve ısınma kaynaklı hava kirliliği gibi insan kaynaklı kirletici türlerinin sağlık üzerindeki etkileri çok daha belirgin.” şeklinde konuştu.
Araştırmanın sonuçları, hava kirliliğinin etkilerinin hemen ortaya çıkmadığını da gösterdi. Örneğin, hava kirliliğinin yüksek olduğu günden birkaç gün sonra hastalık belirtilerinin görülmeye başladığını kaydetti. Bu duruma “gecikmeli etki” denildiğini belirten Çapraz, hava kirliliğinin etkisini azaltmak için hassas grupların dışarıda yaptıkları aktiviteleri sınırlandırmalarının önemini vurguladı.
Çapraz, ayrıca İstanbul’daki hava kirliliği kaynaklarına dair önerilerde bulundu. “Benzinli araçlar yerine hibrit veya elektrikli araçların tercih edilmesi, fosil yakıtların yerine doğal gaz kullanılması büyük önem taşımaktadır,” dedi. Sanayi bölgelerinin ise mümkün olduğunca şehir dışına yerleştirilmesi gerektiğini ekledi.
Bu araştırma, hava kirliliği ve sağlık arasındaki ilişkiyi daha iyi anlamaya yönelik önemli bir katkı sağlarken, kamu sağlığına yönelik önlemlerin artırılmasına dair güçlü bir yanıt sunuyor.
